Gratis en discrete verzending vanaf €200 in Nederland & België
Voor 15:00 besteld, morgen in huis
Laagste prijsgarantie — altijd scherp geprijsd
Rechtstreeks uit een erkende apotheek
Zolpidem is bedoeld voor de kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid. Wanneer het middel regelmatig of gedurende langere tijd wordt gebruikt, kan het lichaam zich eraan aanpassen. Daardoor kan stoppen soms anders verlopen dan iemand verwacht.
Sommige mensen slapen na het stoppen tijdelijk slechter dan vóór de behandeling. Anderen merken onrust, spanning of andere ontwenningsklachten. Dat betekent niet automatisch dat zolpidem noodzakelijk blijft. Een tijdelijke verslechtering kan ook het gevolg zijn van zogenaamde rebound-slapeloosheid.
In dit artikel leggen we uit wat er kan gebeuren wanneer zolpidem wordt gestopt, wat het verschil is tussen rebound en terugkeer van de oorspronkelijke slapeloosheid en waarom afbouwen na langer gebruik soms verstandiger is dan plotseling stoppen.
Belangrijk: verander of stop voorgeschreven medicatie niet zelfstandig wanneer je zolpidem regelmatig of langdurig gebruikt. Bespreek dit met een arts of apotheker.
Zolpidem beïnvloedt het GABA-A-receptorsysteem in de hersenen en remt daarmee bepaalde hersenactiviteit. Hierdoor ontstaat een slaapbevorderend effect.
Bij herhaald gebruik kan het zenuwstelsel zich gedeeltelijk aanpassen aan de aanwezigheid van het geneesmiddel. Dit proces speelt ook een rol bij tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid.
Tolerantie betekent dat hetzelfde effect na verloop van tijd minder sterk kan worden. Daarover lees je meer in het bestaande artikel over waarom zolpidem soms minder goed werkt.
Wanneer iemand lichamelijk afhankelijk is geworden, kan het lichaam reageren wanneer de stof plotseling wordt gestopt. Dat kan leiden tot tijdelijke ontwenningsverschijnselen.
Rebound-slapeloosheid betekent dat slaapproblemen na het stoppen tijdelijk sterker kunnen terugkomen.
Iemand die vóór de behandeling bijvoorbeeld moeite had met inslapen, kan na stoppen tijdelijk merken dat het nóg moeilijker voelt om in slaap te vallen.
Dat kan verwarrend zijn.
De gedachte kan ontstaan:
“Zie je wel, zonder zolpidem kan ik helemaal niet slapen.”
Maar dit hoeft niet te betekenen dat de oorspronkelijke slaapstoornis daadwerkelijk erger is geworden. Een deel van de tijdelijke verslechtering kan worden veroorzaakt door de aanpassing van het lichaam aan het wegvallen van het slaapmiddel.
Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt dat bij het staken van benzodiazepine-agonisten zoals zolpidem rebound- en ontwenningsverschijnselen kunnen voorkomen en adviseert geleidelijk afbouwen om dit risico te beperken.
Deze twee situaties worden gemakkelijk met elkaar verward.
Bij rebound is de slaap tijdelijk slechter als reactie op het stoppen met het middel.
Hierbij bestaat de oorzaak waardoor iemand vóór het gebruik slecht sliep nog steeds.
Denk bijvoorbeeld aan:
Beide situaties kunnen ook tegelijkertijd optreden.
Daarom is het soms moeilijk om direct na het stoppen vast te stellen waarom iemand slechter slaapt.
Niet iedereen krijgt ontwenningsverschijnselen en de ernst verschilt sterk per persoon.
Mogelijke klachten na regelmatig of langduriger gebruik kunnen zijn:
Bij ernstigere of onverwachte klachten is medische beoordeling belangrijk.
Apotheek.nl waarschuwt dat afhankelijkheid kan ontstaan bij langer gebruik en dat mensen die zolpidem langere tijd achter elkaar hebben gebruikt ontwenningsverschijnselen kunnen ervaren wanneer zij stoppen.
Er bestaat geen exacte grens waarbij iedereen afhankelijk wordt.
Het risico neemt onder andere toe bij:
Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt dat de kans op afhankelijkheid en misbruik groter wordt bij hogere doseringen en langere gebruiksduur.
Daarom wordt zolpidem normaal gesproken zo kort mogelijk gebruikt.
Voor de algemene plaats van het middel bij slapeloosheid kun je ook het artikel over zolpidem bij slapeloosheid lezen.
Nee.
Hoewel de begrippen met elkaar samenhangen, betekenen ze iets anders.
Gewenning of tolerantie betekent dat hetzelfde effect met dezelfde hoeveelheid minder sterk wordt.
Lichamelijke afhankelijkheid betekent dat het lichaam zich heeft aangepast aan het geneesmiddel en bij stoppen kan reageren met ontwenningsverschijnselen.
Psychische afhankelijkheid kan bijvoorbeeld betekenen dat iemand steeds sterker het gevoel krijgt zonder een tablet niet meer te kunnen slapen.
Deze processen kunnen elkaar versterken.
Iemand merkt bijvoorbeeld dat het effect minder sterk wordt, wordt bang om slecht te slapen en gaat steeds meer vertrouwen op het slaapmiddel.
Daarom is een afnemend effect geen goede reden om zelfstandig meer te nemen.
Het Farmacotherapeutisch Kompas adviseert zolpidem zo kort mogelijk te gebruiken, meestal enkele dagen tot ongeveer twee weken. Zonder herevaluatie wordt maximaal vier weken genoemd, inclusief eventuele afbouwperiode.
NICE adviseert slaapmiddelen zoals zolpidem eveneens alleen gedurende korte perioden te gebruiken wanneer medicamenteuze behandeling van ernstige slapeloosheid noodzakelijk wordt geacht.
Een korte behandelduur beperkt onder andere het risico op:
Na zeer kort en incidenteel gebruik kan stoppen vaak anders verlopen dan na weken of langer dagelijks gebruik.
Apotheek.nl adviseert mensen die zolpidem langer dan ongeveer twee weken achter elkaar hebben gebruikt om het niet zomaar ineens te stoppen, maar dit met arts of apotheker te bespreken.
Na langer regelmatig gebruik kan geleidelijk verminderen helpen om de overgang minder abrupt te maken.
Er bestaat echter geen universeel afbouwschema dat voor iedereen geschikt is.
De juiste aanpak hangt onder andere af van:
Daarom hoort een concreet afbouwschema bij een arts of apotheker thuis.
Een schema dat voor de ene persoon geschikt is, kan voor iemand anders te snel of juist onnodig langzaam zijn.
Ook kan een ander tabletsterkte of een andere medische situatie een aangepaste aanpak vereisen.
Zelf experimenteren met grotere of kleinere hoeveelheden kan bovendien leiden tot schommelingen in het effect en meer klachten.
De belangrijkste algemene regel is daarom:
na langer regelmatig gebruik niet zelfstandig abrupt stoppen of de dosis sterk veranderen zonder overleg.
Daar bestaat geen vaste termijn voor.
De duur hangt onder andere samen met:
Rebound is per definitie tijdelijk.
Wanneer slapeloosheid langere tijd aanhoudt, kan er ook sprake zijn van terugkeer van het oorspronkelijke slaapprobleem of een andere oorzaak die opnieuw moet worden beoordeeld.
Eén of enkele slechte nachten na stoppen kunnen erg overtuigend voelen.
Het is begrijpelijk dat iemand dan snel denkt dat opnieuw innemen de enige oplossing is.
Maar juist in deze periode kan het nuttig zijn om onderscheid te maken tussen:
Slaap kan bovendien van nature per nacht variëren.
Het doel is niet om iedere nacht perfect en zonder onderbreking te slapen.
Ja.
Na langere tijd slecht slapen kan een patroon ontstaan waarbij iemand al vóór het naar bed gaan bang wordt dat slapen niet zal lukken.
Gedachten zoals:
kunnen juist extra spanning veroorzaken.
Hierdoor blijft het zenuwstelsel actief op een moment waarop ontspanning nodig is.
Dat betekent niet dat klachten “tussen de oren zitten”. Het betekent dat gedrag, verwachting en lichamelijke spanning elkaar kunnen beïnvloeden.
Bij aanhoudende slapeloosheid is het belangrijk om niet alleen naar het slaapmiddel te kijken.
Voorbeelden van maatregelen die onderdeel kunnen zijn van een bredere aanpak zijn:
Bij langdurige slapeloosheid wordt cognitieve gedragstherapie voor insomnia, vaak afgekort als CGT-I, gezien als een belangrijke niet-medicamenteuze behandeling.
Meer algemene informatie vind je ook bij wat te doen bij slapeloosheid.
Alcohol is geen geschikte manier om slapeloosheid of ontwenningsklachten op te vangen.
Alcohol kan het centrale zenuwstelsel eveneens onderdrukken en kan in combinatie met slaapmiddelen leiden tot sterkere sufheid, geheugenproblemen en verminderde coördinatie.
Meer hierover lees je in het artikel slaapmiddelen en alcohol.
Overleg is vooral verstandig wanneer:
Ook bij duidelijke bijwerkingen is beoordeling verstandig. Meer informatie staat in het overzicht van mogelijke zolpidem-bijwerkingen.
Ja. Vooral bij langer, frequenter of hoger gedoseerd gebruik kan lichamelijke of psychische afhankelijkheid ontstaan. Het risico verschilt per persoon.
Rebound-slapeloosheid is een bekend verschijnsel bij slaapmiddelen zoals zolpidem. Niet iedereen krijgt er last van en de ernst verschilt.
Niet noodzakelijk. Slechter slapen kan tijdelijk door rebound ontstaan, maar de oorspronkelijke oorzaak van de slapeloosheid kan eveneens nog aanwezig zijn.
Dat hangt af van gebruiksduur en gebruikspatroon. Na langer regelmatig gebruik wordt geleidelijk afbouwen vaak geadviseerd. Een arts of apotheker kan bepalen wat passend is.
Wijzig een voorgeschreven behandeling niet zelfstandig wanneer je zolpidem regelmatig gebruikt. Bespreek een veilige aanpak met arts of apotheker.
Stoppen met zolpidem kan na regelmatig gebruik tijdelijk invloed hebben op de slaap. Een belangrijke verklaring is rebound-slapeloosheid: de oorspronkelijke slaapproblemen kunnen kortdurend sterker lijken nadat het slaapmiddel wordt gestopt.
Dit is niet hetzelfde als het bewijs dat zolpidem blijvend noodzakelijk is.
Gewenning, afhankelijkheid, rebound en de oorspronkelijke oorzaak van slapeloosheid zijn verschillende processen die elkaar kunnen overlappen.
Daarom is het verstandig om na langer regelmatig gebruik niet plotseling zelfstandig te stoppen of de hoeveelheid te veranderen. Een arts of apotheker kan beoordelen of geleidelijk afbouwen nodig is en tegelijkertijd kijken naar de oorzaak van de slaapproblemen.
Voor dit artikel zijn onder andere de actuele geneesmiddelinformatie van het Farmacotherapeutisch Kompas en Apotheek.nl en de NICE-richtlijn over kortdurend gebruik van slaapmiddelen geraadpleegd.
Zolpidem is een slaapmiddel dat artsen kunnen voorschrijven bij ernstige slapeloosheid. Het middel maakt slaperig en kan daardoor helpen wanneer
Zolpidem werkt relatief snel en heeft een korte slaapbevorderende werking. Lees welke voordelen dit kan hebben ten opzichte van langwerkende
Zolpidem werkt relatief snel en heeft een korte slaapbevorderende werking. Lees welke voordelen dit kan hebben ten opzichte van langwerkende
