Gratis en discrete verzending vanaf €200 in Nederland & België

Voor 15:00 besteld, morgen in huis

Laagste prijsgarantie — altijd scherp geprijsd

Rechtstreeks uit een erkende apotheek

Clonazepam (Rivotril): werking, werkingsduur, bijwerkingen en belangrijke aandachtspunten

Clonazepam is een receptplichtig geneesmiddel uit de groep benzodiazepinen. Het is onder andere bekend onder de merknaam Rivotril.

In Nederland wordt clonazepam officieel vooral gebruikt bij bepaalde vormen van epilepsie en bij een status epilepticus. Artsen gebruiken het daarnaast soms bij onder andere paniekstoornis, sociale angststoornis of bepaalde spierkrampen.

Clonazepam heeft een:

  • rustgevende;
  • angstverminderende;
  • spierontspannende;
  • anticonvulsieve

werking.

Na orale inname begint clonazepam doorgaans binnen ongeveer 30 tot 60 minuten te werken. Bij volwassenen kan het relevante effect ongeveer 8 tot 12 uur aanhouden.

De stof blijft echter aanzienlijk langer in het lichaam aanwezig.

De gemiddelde halfwaardetijd bedraagt ongeveer:

30 tot 40 uur.

Dat maakt clonazepam een relatief langwerkende benzodiazepine.

Het middel kan daarnaast sufheid, verminderde reactiesnelheid, duizeligheid en spierzwakte veroorzaken. Bij langer of regelmatig gebruik kunnen gewenning en afhankelijkheid ontstaan.

Belangrijk: clonazepam is uitsluitend op recept verkrijgbaar. Gebruik het alleen volgens het voorschrift van arts en apotheker en verander de dosis nooit zelfstandig.

Wat is clonazepam?

Clonazepam behoort tot de benzodiazepinen.

Deze geneesmiddelen beïnvloeden de werking van de neurotransmitter GABA in het centrale zenuwstelsel.

GABA is een belangrijke remmende signaalstof in de hersenen.

Clonazepam versterkt deze remmende werking. Hierdoor worden bepaalde zenuwcellen minder gemakkelijk geactiveerd.

Dit verklaart verschillende effecten van clonazepam:

  • epileptische activiteit kan worden onderdrukt;
  • spieren kunnen ontspannen;
  • angstgevoelens kunnen verminderen;
  • het zenuwstelsel wordt rustiger;
  • slaperigheid kan ontstaan.

Meer over deze geneesmiddelengroep lees je in benzodiazepinen: werking, soorten, verschillen en risico’s.

Is Rivotril hetzelfde als clonazepam?

Ja.

Clonazepam is de naam van de werkzame stof.

Rivotril is een merknaam van geneesmiddelen die clonazepam bevatten.

In Nederland zijn zowel generieke clonazepam als Rivotril beschikbaar.

De officiële Nederlandse informatie vermeldt tabletten met:

  • 0,5 mg clonazepam
  • 2 mg clonazepam

Rivotril bestaat daarnaast onder andere als druppelvloeistof en als injectievorm voor specifieke medische situaties.

Wanneer iemand dus spreekt over Rivotril, gaat het om een geneesmiddel met clonazepam als werkzame stof.

Waarvoor wordt clonazepam gebruikt?

De belangrijkste officiële toepassing is epilepsie.

Clonazepam kan worden gebruikt als aanvullende behandeling en in bepaalde gevallen als monotherapie wanneer andere behandelingen onvoldoende resultaat geven.

Het kan worden toegepast bij verschillende vormen van epilepsie, waaronder bepaalde:

  • absences;
  • atypische absences;
  • tonisch-clonische aanvallen.

Een injecteerbare vorm kan in een medische omgeving worden gebruikt bij een status epilepticus.

Het Farmacotherapeutisch Kompas geeft daarbij wel aan dat clonazepam niet het voorkeursmiddel is voor de gebruikelijke behandeling van focale of gegeneraliseerde epilepsie.

Clonazepam bij paniekstoornis

Clonazepam wordt daarnaast soms gebruikt bij een paniekstoornis.

Dit is niet de belangrijkste geregistreerde Nederlandse toepassing.

Het geneesmiddel kan door zijn rustgevende en angstverminderende eigenschappen tijdelijk helpen om hevige angst en paniekreacties te verminderen.

Volgens Apotheek.nl treedt dit effect meestal binnen ongeveer:

30 minuten tot 1 uur

op.

Het kan vervolgens ongeveer:

8 tot 12 uur

aanhouden.

Bij een paniekstoornis vormen gesprekken met een arts of psycholoog en vaak andere medicijnen een belangrijk onderdeel van de behandeling.

Clonazepam is daardoor niet automatisch een langdurige oplossing voor paniekklachten.

Clonazepam bij sociale angst

Artsen kunnen clonazepam soms ook gebruiken bij een sociale angststoornis.

Een sociale angststoornis gaat verder dan normale verlegenheid.

Iemand kan bijvoorbeeld zeer sterke angst ervaren in situaties waarin hij of zij:

  • beoordeeld kan worden;
  • onbekende mensen ontmoet;
  • moet spreken in een groep;
  • in het middelpunt van de aandacht staat.

Clonazepam kan de lichamelijke en psychische spanning verminderen.

Ook hierbij begint het rustgevende effect doorgaans relatief snel.

Hoe werkt clonazepam?

Clonazepam bindt aan een specifieke plaats op de GABA-A-receptor.

Hierdoor wordt het remmende effect van GABA versterkt.

Daardoor neemt de prikkelbaarheid van zenuwcellen af.

Dit is bij epilepsie belangrijk omdat epileptische aanvallen ontstaan door abnormale elektrische activiteit in de hersenen.

Door zenuwcellen minder gemakkelijk te laten reageren kan clonazepam helpen om bepaalde aanvallen te:

  • voorkomen;
  • verminderen;
  • of minder ernstig te maken.

Hetzelfde mechanisme verklaart ook de rustgevende, angstremmende en spierontspannende eigenschappen.

Hoe snel werkt clonazepam?

Na orale inname begint clonazepam volgens het Farmacotherapeutisch Kompas ongeveer:

30 tot 60 minuten

na inname te werken.

De maximale bloedconcentratie wordt gemiddeld na ongeveer:

1 tot 4 uur

bereikt.

Bij gebruik vanwege paniek, sociale angst of spierkrampen kan het effect daardoor relatief snel merkbaar worden.

Bij langdurige behandeling van epilepsie is het anders.

Daar beoordeelt de arts gedurende een langere periode of:

  • aanvallen minder vaak voorkomen;
  • aanvallen minder ernstig worden;
  • het geneesmiddel voldoende wordt verdragen.

Hoe lang werkt clonazepam?

Bij volwassenen bedraagt de orale werkingsduur volgens het Farmacotherapeutisch Kompas ongeveer:

8 tot 12 uur.

Bij kinderen wordt ongeveer:

6 tot 8 uur

genoemd.

Dit betekent echter niet dat clonazepam na twaalf uur uit het lichaam verdwenen is.

De halfwaardetijd is namelijk veel langer.

Wat is de halfwaardetijd van clonazepam?

De gemiddelde eliminatiehalfwaardetijd bedraagt:

30 tot 40 uur.

Dat betekent dat het lichaam relatief veel tijd nodig heeft om de concentratie clonazepam te halveren.

Clonazepam behoort daarom tot de langwerkende benzodiazepinen.

Wil je precies begrijpen wat dit betekent? Lees dan ook halfwaardetijd van medicijnen: wat betekent het en waarom is het belangrijk?.

Voorbeeld van een halfwaardetijd van 30–40 uur

Neem puur als vereenvoudigd voorbeeld een halfwaardetijd van 35 uur.

Wanneer we starten met 100%, zou theoretisch ongeveer overblijven:

  • na 35 uur: 50%;
  • na 70 uur: 25%;
  • na 105 uur: 12,5%;
  • na 140 uur: ongeveer 6%.

Dit is alleen bedoeld om het begrip halfwaardetijd uit te leggen.

Het is geen methode om zelf te bepalen wanneer clonazepam volledig uit het lichaam verdwenen is of wanneer bijvoorbeeld autorijden weer veilig is.

Waarom is de werkingsduur korter dan de halfwaardetijd?

Dit zorgt regelmatig voor verwarring.

De werkingsduur geeft aan hoelang het relevante klinische effect duidelijk merkbaar is.

De halfwaardetijd geeft aan hoe snel de concentratie geneesmiddel in het lichaam afneemt.

Clonazepam kan bijvoorbeeld 8 tot 12 uur een duidelijk merkbaar effect hebben terwijl de werkzame stof nog veel langer in het lichaam aanwezig blijft.

Daarom kan er ook na het afnemen van het sterkste effect nog clonazepam in het bloed aanwezig zijn.

Kan clonazepam zich ophopen?

Ja.

Door de relatief lange halfwaardetijd kan bij herhaald dagelijks gebruik een nieuwe dosis worden ingenomen terwijl een gedeelte van eerdere doses nog aanwezig is.

Hierdoor kan accumulatie ontstaan.

Na verloop van tijd ontstaat normaal gesproken een evenwicht tussen:

  • wat dagelijks wordt ingenomen;
  • en wat het lichaam dagelijks verwijdert.

De lange halfwaardetijd is één van de redenen waarom de dosering zorgvuldig en geleidelijk wordt opgebouwd.

Wat betekent clonazepam 0,5 mg?

Clonazepam is in Nederland verkrijgbaar als tablet van:

0,5 mg.

De tablet heeft een breukgleuf en kan volgens de officiële productinformatie in gelijke delen worden verdeeld.

Daardoor kan in bepaalde situaties ook een dosis van:

0,25 mg

worden samengesteld.

Welke dosis geschikt is hangt sterk af van:

  • de aandoening;
  • leeftijd;
  • individuele gevoeligheid;
  • andere geneesmiddelen;
  • reactie op de behandeling.

De dosis moet daarom altijd door een arts worden vastgesteld.

Wat betekent clonazepam 2 mg?

Ook tabletten van:

2 mg clonazepam

zijn beschikbaar.

Deze tabletten bevatten viermaal zoveel werkzame stof als een tablet van 0,5 mg.

Dit betekent niet dat een tablet van 2 mg simpelweg vier keer zo goed werkt.

Een hogere dosis kan ook de kans vergroten op:

  • sufheid;
  • coördinatieproblemen;
  • spierzwakte;
  • geheugenproblemen;
  • afhankelijkheid.

Daarom wordt geprobeerd de laagste dosis te gebruiken waarmee voldoende effect wordt bereikt.

Welke dosering wordt gebruikt bij epilepsie?

De dosering bij epilepsie wordt individueel opgebouwd.

Voor volwassenen vermeldt het Farmacotherapeutisch Kompas als algemene officiële doseringsinformatie:

Begindosis: 1–2 mg per dag.

Onderhoudsdosis: doorgaans 2–4 mg per dag.

De dosis wordt geleidelijk verhoogd op basis van werking en verdraagbaarheid.

Dit zijn algemene officiële doseergegevens en geen persoonlijk doseringsadvies.

Bij kinderen, ouderen en mensen met bepaalde aandoeningen gelden andere uitgangspunten.

Waarom wordt de dosis langzaam opgebouwd?

Clonazepam kan vooral aan het begin van de behandeling leiden tot:

  • slaperigheid;
  • vermoeidheid;
  • duizeligheid;
  • spierzwakte;
  • verminderde coördinatie.

Door met een lage dosis te beginnen en deze geleidelijk te verhogen krijgt het lichaam tijd om zich gedeeltelijk aan de effecten aan te passen.

Dit kan het risico op bepaalde bijwerkingen verminderen.

Is clonazepam een slaapmiddel?

Clonazepam kan duidelijk slaperigheid veroorzaken, maar het is in Nederland geen standaard slaapmiddel.

De belangrijkste officiële toepassing is epilepsie.

Dat onderscheid is belangrijk omdat clonazepam qua farmacologie en gebruik sterk verschilt van slaapmiddelen zoals:

  • zolpidem;
  • zopiclon;
  • temazepam;
  • lormetazepam.

Clonazepam gebruiken omdat je moeilijk slaapt is daarom niet hetzelfde als een arts die een specifiek slaapmiddel voorschrijft.

Welke bijwerkingen kan clonazepam veroorzaken?

Clonazepam heeft een dempende werking op het zenuwstelsel.

Daardoor kunnen vooral in het begin bijwerkingen optreden zoals:

  • sufheid;
  • slaperigheid;
  • vermoeidheid;
  • duizeligheid;
  • spierzwakte;
  • langzamere reacties;
  • verminderde concentratie.

Ook kunnen problemen ontstaan met:

  • lopen;
  • coördinatie;
  • spreken;
  • zien.

Deze verschijnselen komen vooral voor bij hogere doses of langdurig gebruik.

Kan clonazepam geheugenproblemen veroorzaken?

Ja.

Zoals andere benzodiazepinen kan clonazepam anterograde amnesie veroorzaken.

Daarbij kan iemand na inname moeite hebben om nieuwe gebeurtenissen goed in het geheugen op te slaan.

Het risico neemt toe bij hogere doses.

Ook combinatie met:

  • alcohol;
  • andere benzodiazepinen;
  • opioïden;
  • andere centraal dempende geneesmiddelen

kan problemen versterken.

Kan clonazepam paradoxale reacties veroorzaken?

Ja.

Hoewel clonazepam normaal juist kalmerend werkt, kunnen in zeldzame gevallen tegengestelde reacties optreden.

Voorbeelden zijn:

  • rusteloosheid;
  • agitatie;
  • agressief gedrag;
  • nervositeit;
  • prikkelbaarheid;
  • woede;
  • hallucinaties;
  • slaapstoornissen;
  • nachtmerries.

Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas komen dergelijke reacties relatief vaker voor bij kinderen en ouderen.

Wanneer ernstige gedragsveranderingen ontstaan is medisch overleg noodzakelijk.

Kan clonazepam afhankelijkheid veroorzaken?

Ja.

Clonazepam kan leiden tot lichamelijke en psychische afhankelijkheid.

Het risico neemt toe bij:

  • hogere doses;
  • langduriger gebruik;
  • dagelijks gebruik;
  • eerder problematisch gebruik van alcohol of drugs.

Bij lichamelijke afhankelijkheid past het zenuwstelsel zich aan de aanwezigheid van clonazepam aan.

Wanneer het geneesmiddel vervolgens abrupt wordt gestopt kunnen ontwenningsverschijnselen ontstaan.

Welke ontwenningsverschijnselen kunnen ontstaan?

Na langer gebruik kan plotseling stoppen onder andere leiden tot:

  • angst;
  • slapeloosheid;
  • prikkelbaarheid;
  • hartkloppingen;
  • een gejaagd gevoel;
  • trillen;
  • spierkrampen;
  • overgevoeligheid voor licht en geluid.

Bij mensen met epilepsie is abrupt stoppen extra riskant, omdat epileptische aanvallen kunnen terugkeren of ernstiger kunnen worden.

Daarom mag clonazepam bij epilepsie niet plotseling worden gestopt.

Waarom moet clonazepam worden afgebouwd?

Na langer regelmatig gebruik wordt de dosis meestal geleidelijk verminderd.

Hierdoor krijgt het zenuwstelsel tijd om zich aan een lagere concentratie aan te passen.

Een te snelle vermindering kan de kans op ontwenningsverschijnselen vergroten.

Hoe snel iemand moet afbouwen hangt af van onder andere:

  • de dagelijkse dosis;
  • gebruiksduur;
  • reden voor gebruik;
  • individuele reactie.

Een afbouwschema hoort daarom samen met arts of apotheker te worden vastgesteld.

Clonazepam en alcohol

Alcohol en clonazepam hebben beide een dempende werking op het centrale zenuwstelsel.

De combinatie kan leiden tot sterkere:

  • sufheid;
  • coördinatieproblemen;
  • tragere reacties;
  • ademhalingsproblemen.

Het Farmacotherapeutisch Kompas adviseert geen alcohol te gebruiken tijdens behandeling met clonazepam.

Bij combinatie kan ernstige sedatie en ademhalings- of cardiovasculaire depressie optreden.

Meer hierover lees je in slaapmiddelen en alcohol: waarom is de combinatie riskant?.

Clonazepam en andere versuffende medicijnen

Andere geneesmiddelen die het centrale zenuwstelsel afremmen kunnen de effecten van clonazepam versterken.

Dat kan bijvoorbeeld gelden voor:

  • opioïde pijnstillers;
  • andere benzodiazepinen;
  • slaapmiddelen;
  • bepaalde antihistaminica;
  • bepaalde psychiatrische geneesmiddelen.

De combinatie kan leiden tot meer:

  • slaperigheid;
  • duizeligheid;
  • problemen met coördinatie;
  • verminderd reactievermogen.

Vertel arts en apotheker daarom altijd welke andere geneesmiddelen worden gebruikt.

Clonazepam en autorijden

Clonazepam kan de rijvaardigheid beïnvloeden.

Volgens de actuele informatie van Apotheek.nl geldt bij incidenteel gebruik dat je gedurende:

72 uur na inname

niet moet autorijden.

Bij dagelijks gebruik gelden andere regels. Wanneer gedurende minimaal één week dezelfde dosis wordt gebruikt en er geen relevante bijwerkingen meer zijn, kan autorijden onder bepaalde voorwaarden weer mogelijk zijn.

Daarnaast kan de aandoening waarvoor clonazepam wordt gebruikt — bijvoorbeeld epilepsie — zelf beperkingen voor de rijgeschiktheid geven.

Daarom moet altijd het actuele persoonlijke advies van arts, apotheker en de officiële regels voor rijgeschiktheid worden gevolgd.

Hoe wordt clonazepam afgebroken?

Clonazepam wordt voornamelijk in de lever verwerkt.

Daarbij speelt het enzym:

CYP3A4

een belangrijke rol.

Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas ontstaan daarbij slechts weinig actieve metabolieten.

De uitscheiding vindt plaats via:

  • urine;
  • en gedeeltelijk ontlasting.

De lange halfwaardetijd van 30–40 uur komt dus vooral doordat clonazepam zelf relatief langzaam wordt verwijderd.

Is clonazepam hetzelfde als alprazolam?

Nee.

Clonazepam en alprazolam zijn allebei benzodiazepinen, maar het zijn verschillende werkzame stoffen.

Ze verschillen onder andere in:

  • geregistreerde toepassingen;
  • werkingsduur;
  • halfwaardetijd;
  • beschikbare doseringen;
  • plaats binnen behandelrichtlijnen.

Clonazepam wordt in Nederland officieel vooral gebruikt bij epilepsie.

Alprazolam wordt vooral toegepast bij ernstige angst.

Meer hierover lees je in alprazolam (Xanax): werking, werkingsduur en bijwerkingen.

Clonazepam versus diazepam

Ook clonazepam en diazepam zijn beide langwerkende benzodiazepinen.

Er zijn echter belangrijke farmacologische verschillen.

Diazepam vormt verschillende actieve metabolieten die zelf langdurig werkzaam kunnen blijven.

Clonazepam wordt voornamelijk via CYP3A4 afgebroken tot weinig actieve metabolieten.

Daarom mogen de doseringen van verschillende benzodiazepinen nooit rechtstreeks met elkaar worden vergeleken op basis van alleen het aantal milligrammen.

Lees ook diazepam: werking, bijwerkingen en belangrijke aandachtspunten.

Clonazepam versus lorazepam

Lorazepam behoort eveneens tot de benzodiazepinen.

Ook dit middel heeft onder andere:

  • angstremmende;
  • rustgevende;
  • anticonvulsieve

eigenschappen.

Toch verschillen clonazepam en lorazepam duidelijk in hun toepassingen en farmacokinetiek.

Clonazepam heeft met ongeveer 30–40 uur een relatief lange halfwaardetijd.

Lees voor meer informatie lorazepam: werking, bijwerkingen en belangrijke aandachtspunten.

Wanneer is extra voorzichtigheid nodig?

Clonazepam is niet voor iedereen geschikt.

Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas is extra voorzichtigheid onder andere noodzakelijk bij:

  • chronische longaandoeningen;
  • verminderde leverfunctie;
  • myasthenia gravis;
  • problemen met coördinatie;
  • slaapapneu;
  • oudere of verzwakte patiënten;
  • eerder alcohol- of drugsmisbruik.

Bij ernstige ademhalingsstoornissen of ernstig verminderde leverfunctie kan gebruik gecontra-indiceerd zijn.

Waarom is slaapapneu belangrijk?

Bij slaapapneu wordt de ademhaling tijdens het slapen regelmatig onderbroken.

Benzodiazepinen kunnen de ademhaling verder onderdrukken.

Daarom moet clonazepam bij slaapapneu alleen worden gebruikt wanneer een arts zorgvuldig heeft beoordeeld dat de voordelen tegen de risico’s opwegen.

Signalen van slaapapneu kunnen onder andere zijn:

  • zeer luid snurken;
  • ademstops;
  • happen naar lucht;
  • ochtendhoofdpijn;
  • ernstige slaperigheid overdag.

Is clonazepam zonder recept verkrijgbaar?

Nee.

Clonazepam is in Nederland receptplichtig.

Het is verkrijgbaar als generieke clonazepam en onder de merknaam Rivotril.

Nederlandse tabletten bestaan onder andere in:

  • 0,5 mg;
  • 2 mg.

Gebruik clonazepam alleen wanneer het door een arts is voorgeschreven en volgens de instructies van arts en apotheker.

Clonazepam kort samengevat

Clonazepam is een langwerkende benzodiazepine die vooral wordt gebruikt vanwege zijn anticonvulsieve eigenschappen.

De belangrijkste punten:

  • Rivotril bevat clonazepam;
  • clonazepam wordt officieel vooral gebruikt bij epilepsie;
  • artsen gebruiken het soms ook bij paniekstoornis en sociale angst;
  • orale werking begint meestal binnen 30–60 minuten;
  • bij volwassenen houdt het duidelijke effect ongeveer 8–12 uur aan;
  • de halfwaardetijd bedraagt ongeveer 30–40 uur;
  • tabletten bestaan in Nederland onder andere in 0,5 en 2 mg;
  • clonazepam kan sufheid en spierzwakte veroorzaken;
  • geheugen- en coördinatieproblemen kunnen optreden;
  • afhankelijkheid is mogelijk;
  • plotseling stoppen kan ontwenningsverschijnselen veroorzaken;
  • bij epilepsie mag clonazepam niet abrupt worden gestopt;
  • alcohol wordt afgeraden;
  • het middel is geen standaard slaapmiddel;
  • clonazepam is uitsluitend op recept verkrijgbaar.

Het opvallendste kenmerk is het verschil tussen de 8–12 uur merkbare werkingsduur en de veel langere halfwaardetijd van 30–40 uur.

Veelgestelde vragen over clonazepam en Rivotril

Wat is clonazepam?

Clonazepam is een langwerkende benzodiazepine met onder andere anticonvulsieve, rustgevende en spierontspannende eigenschappen.

Is Rivotril hetzelfde als clonazepam?

Ja. Clonazepam is de werkzame stof en Rivotril is een merknaam.

Waarvoor wordt clonazepam gebruikt?

In Nederland vooral bij bepaalde vormen van epilepsie. Het wordt daarnaast soms gebruikt bij paniekstoornis, sociale angststoornis en bepaalde spierkrampen.

Hoe snel werkt clonazepam?

Na orale inname begint de werking doorgaans binnen ongeveer 30 tot 60 minuten.

Hoe lang werkt clonazepam?

Bij volwassenen houdt het relevante orale effect ongeveer 8 tot 12 uur aan.

Wat is de halfwaardetijd van clonazepam?

De gemiddelde halfwaardetijd bedraagt ongeveer 30 tot 40 uur.

Welke sterktes bestaan er?

Nederlandse clonazepamtabletten zijn onder andere verkrijgbaar in 0,5 mg en 2 mg.

Is clonazepam een slaapmiddel?

Nee. Het kan slaperigheid veroorzaken, maar clonazepam is in Nederland geen standaard slaapmiddel. De belangrijkste officiële toepassing is epilepsie.

Kan clonazepam afhankelijkheid veroorzaken?

Ja. Het risico neemt toe bij hogere doses en langdurig of regelmatig gebruik.

Mag je plotseling stoppen met clonazepam?

Na regelmatig gebruik moet clonazepam meestal geleidelijk worden afgebouwd. Bij epilepsie kan abrupt stoppen bijzonder riskant zijn.

Mag je alcohol drinken bij clonazepam?

Alcohol kan de dempende werking sterk versterken en wordt daarom afgeraden.

Is clonazepam zonder recept verkrijgbaar?

Nee. Clonazepam is een receptplichtig geneesmiddel.

Laatste artikelen