Slaapmiddelen en alcohol: waarom is de combinatie riskant?
Slaapmiddelen en alcohol kunnen allebei een dempende werking hebben op het centrale zenuwstelsel. Daarom is het combineren ervan geen goed
Benzodiazepinen (benzo’s): wat zijn het en hoe werken ze?
Benzodiazepinen, vaak kortweg benzo’s genoemd, zijn geneesmiddelen met een rustgevende en ontspannende werking. Artsen kunnen ze onder bepaalde omstandigheden voorschrijven bij bijvoorbeeld ernstige angst, onrust of slaapproblemen. Er bestaan verschillende soorten benzodiazepinen, die onderling verschillen in werking en werkingsduur.
In dit artikel lees je wat benzo’s zijn, hoe benzodiazepinen werken en welke aandachtspunten belangrijk zijn bij het gebruik ervan.
Wat zijn benzodiazepinen?
Benzodiazepinen zijn medicijnen die de activiteit van het centrale zenuwstelsel onderdrukken. Hierdoor kunnen ze een kalmerend, slaapbevorderend of spierontspannend effect hebben.
Welke benzodiazepine wordt voorgeschreven, hangt onder andere af van de klacht waarvoor behandeling nodig is. Sommige middelen werken relatief kort, terwijl andere aanzienlijk langer actief kunnen blijven.
Hoe werken benzo’s?
De werking van benzodiazepinen hangt samen met GABA, een neurotransmitter in de hersenen. GABA remt bepaalde activiteit van zenuwcellen. Benzodiazepinen versterken dit remmende effect.
Hierdoor kunnen gevoelens van spanning en onrust verminderen en kan slaperigheid ontstaan. Hetzelfde mechanisme verklaart waarom benzo’s invloed kunnen hebben op concentratie, reactievermogen en geheugen.
Welke soorten benzodiazepinen bestaan er?
Er bestaan verschillende benzodiazepinen. Bekende voorbeelden zijn diazepam, lorazepam, oxazepam, temazepam en alprazolam.
Deze middelen zijn niet zonder meer onderling uitwisselbaar. Ze verschillen onder andere in sterkte, werkingsduur en medische toepassing. Een arts bepaalt welk middel en welke dosering in een specifieke situatie geschikt zijn.
Kortwerkende en langwerkende benzo’s
Een belangrijk verschil tussen benzodiazepinen is de werkingsduur.
Korter werkende middelen verdwijnen doorgaans sneller uit het lichaam. Bij langer werkende benzodiazepinen kunnen de effecten langer aanhouden en kan het geneesmiddel zich bij herhaald gebruik in het lichaam ophopen.
De werkingsduur kan bovendien per persoon verschillen door bijvoorbeeld leeftijd, gezondheid, leverfunctie en het gebruik van andere medicijnen.
Benzo’s bij slaapproblemen
Bepaalde benzodiazepinen kunnen tijdelijk worden voorgeschreven bij ernstige slaapproblemen. Ze kunnen ervoor zorgen dat iemand gemakkelijker tot rust komt of sneller in slaap valt.
Bij langdurige slapeloosheid zijn slaapmiddelen echter meestal geen structurele oplossing. Het is belangrijk om ook mogelijke oorzaken van de slaapproblemen te onderzoeken.
-
Mogelijke bijwerkingen van benzodiazepinen
De bijwerkingen verschillen per geneesmiddel en persoon. Veelvoorkomende klachten kunnen zijn:
- slaperigheid en sufheid;
- duizeligheid;
- verminderde concentratie;
- tragere reacties;
- geheugenproblemen;
- spierzwakte;
- vermoeidheid.
Benzo’s en alcohol
Benzodiazepinen combineren met alcohol kan gevaarlijk zijn. Beide hebben een dempende werking op het centrale zenuwstelsel. Daardoor kunnen effecten zoals sufheid en verminderd reactievermogen aanzienlijk sterker worden.
Ook combinaties met opioïden en andere kalmerende geneesmiddelen kunnen ernstige risico’s opleveren. Bespreek het gelijktijdig gebruik van medicijnen daarom altijd met een arts of apotheker.
Kun je afhankelijk worden van benzodiazepinen?
Bij benzodiazepinen bestaat een risico op zowel lichamelijke als psychische afhankelijkheid. Dit risico neemt onder andere toe bij langdurig gebruik.
Ook kan tolerantie ontstaan. Het lichaam raakt dan gewend aan het geneesmiddel, waardoor hetzelfde gebruik minder effect kan hebben.
Verhoog daarom nooit zelfstandig de dosis.
Stoppen met benzo’s
Na regelmatig of langdurig gebruik is het niet altijd verstandig om plotseling met benzodiazepinen te stoppen. Abrupt stoppen kan ontwenningsverschijnselen veroorzaken.
Een arts kan indien nodig een persoonlijk afbouwschema adviseren waarbij de dosering geleidelijk wordt verminderd. Zelf experimenteren met doseringen wordt afgeraden.
Veelgestelde vragen over benzo’s
Wat betekent benzo?
Benzo is een informele afkorting voor benzodiazepine. Het gaat om een groep geneesmiddelen met onder andere rustgevende en angstremmende eigenschappen.
Zijn alle benzo’s hetzelfde?
Nee. Benzodiazepinen verschillen onder andere in sterkte, werkingsduur en toepassing.
Hoe lang werkt een benzodiazepine?
Dat verschilt sterk per middel. Sommige benzodiazepinen zijn relatief kortwerkend, terwijl andere middelen veel langer in het lichaam aanwezig kunnen blijven.
Zijn benzodiazepinen verslavend?
Er kan afhankelijkheid ontstaan, vooral bij langer of onjuist gebruik. Daarom is medische begeleiding belangrijk.
Kun je benzo’s combineren met alcohol?
Dit wordt afgeraden. De combinatie kan de dempende effecten versterken en ernstige risico’s veroorzaken.
Verantwoord omgaan met benzodiazepinen
Benzodiazepinen kunnen in bepaalde medische situaties nuttig zijn, maar moeten zorgvuldig worden gebruikt. De juiste keuze, dosering en gebruiksduur verschillen per persoon.
Gebruik benzodiazepinen daarom uitsluitend volgens medisch voorschrift en bespreek vragen over bijwerkingen, interacties, afhankelijkheid of afbouwen met een arts of apotheker.
