Gratis en discrete verzending vanaf €200 in Nederland & België
Voor 15:00 besteld, morgen in huis
Laagste prijsgarantie — altijd scherp geprijsd
Rechtstreeks uit een erkende apotheek
In het begin lijkt zolpidem duidelijk te helpen. Je valt gemakkelijker in slaap en merkt een duidelijk slaapbevorderend effect.
Na verloop van tijd kan dat veranderen.
Misschien duurt het langer voordat je iets merkt. Misschien slaap je opnieuw onrustiger of heb je het gevoel dat dezelfde hoeveelheid niet meer hetzelfde effect geeft.
Een logische gedachte is dan:
“Werkt zolpidem niet meer?”
Dat kan verschillende verklaringen hebben.
Bij regelmatig gebruik kan gewenning of tolerantie ontstaan, waardoor het slaapbevorderende effect afneemt. Maar dat is niet de enige mogelijkheid.
Ook het oorspronkelijke slaapprobleem kan veranderen. Stress kan toenemen, een ander medicijn kan invloed hebben of er kan een slaapstoornis spelen die met een slaapmiddel alleen niet wordt opgelost.
Daarom is het belangrijk om een afnemend effect niet automatisch op te lossen door zelf meer te gaan gebruiken.
In dit artikel bekijken we waarom zolpidem soms minder goed lijkt te werken en wat begrippen als gewenning, tolerantie, afhankelijkheid en rebound-slapeloosheid precies betekenen.
Belangrijk: verander de hoeveelheid zolpidem niet zelfstandig. Zolpidem is een receptgeneesmiddel en hoort gebruikt te worden volgens de instructies van arts, apotheker en bijsluiter.
Dat kan.
Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt dat bij herhaald gebruik gedurende enkele weken het slaapbevorderende effect van benzodiazepine-agonisten kan verminderen.
Dit wordt tolerantie of gewenning genoemd.
Ook de NHS vermeldt dat het lichaam relatief snel gewend kan raken aan zolpidem en dat het middel daarom normaal gesproken slechts gedurende een korte periode wordt voorgeschreven.
Dat betekent niet dat iedere gebruiker na exact hetzelfde aantal dagen minder effect merkt.
De snelheid waarmee gewenning optreedt verschilt per persoon.
Maar het is wel één van de belangrijkste redenen waarom zolpidem niet bedoeld is als een slaapmiddel dat zonder verdere beoordeling maanden of jaren dagelijks wordt gebruikt.
Tolerantie betekent dat het lichaam zich aan een geneesmiddel aanpast.
Bij dezelfde hoeveelheid wordt het oorspronkelijke effect na verloop van tijd minder sterk.
Stel dat iemand in het begin duidelijk merkt dat hij of zij sneller slaperig wordt.
Na herhaald gebruik kan dat effect minder opvallend worden.
Dat betekent niet noodzakelijk dat er helemaal niets meer gebeurt.
Het betekent vooral dat het zenuwstelsel zich gedeeltelijk heeft aangepast aan de aanwezigheid van het geneesmiddel.
Dit verschijnsel komt niet alleen bij zolpidem voor.
Het kan ook optreden bij klassieke benzodiazepinen en andere geneesmiddelen die het centrale zenuwstelsel beïnvloeden.
Daar bestaat geen exacte termijn voor iedere gebruiker.
Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft voor slaapmiddelen uit deze groep dat het gewenste slaapbevorderende effect na ongeveer twee weken geleidelijk kan afnemen.
Bij zolpidem zelf wordt gewaarschuwd dat bij herhaald gebruik gedurende enkele weken het hypnotische effect minder kan worden.
Dat is één van de redenen dat behandeling meestal kort duurt.
De NHS beschrijft zolpidem eveneens als een geneesmiddel dat meestal slechts gedurende enkele dagen tot maximaal ongeveer vier weken wordt voorgeschreven.
Belangrijk is dat dit geen uitnodiging is om na twee weken de hoeveelheid te veranderen.
Het betekent juist dat wanneer het effect afneemt, opnieuw moet worden gekeken naar waarom iemand het middel nog nodig heeft.
Wanneer een geneesmiddel minder sterk lijkt te werken, lijkt een hogere hoeveelheid misschien een logische oplossing.
Bij zolpidem is dat niet verstandig.
Een hogere blootstelling kan de kans vergroten op onder andere:
Bovendien lost een hogere dosis gewenning niet structureel op.
Het lichaam kan zich opnieuw aanpassen.
Gebruik daarom nooit meer dan is voorgeschreven.
Wanneer zolpidem duidelijk minder effectief wordt, is dat juist een reden om de behandeling met een arts te bespreken.
Niet ieder verminderd effect wordt veroorzaakt door tolerantie.
Stel dat zolpidem aanvankelijk werd gebruikt tijdens een tijdelijke stressvolle periode.
Later ontstaan bijvoorbeeld:
Dan kan het oorspronkelijke slaapprobleem simpelweg ernstiger zijn geworden.
Het slaapmiddel is niet noodzakelijk zwakker geworden.
De omstandigheden waardoor je niet slaapt zijn veranderd.
Dit onderscheid is belangrijk.
Een geneesmiddel verhogen terwijl de echte oorzaak steeds sterker wordt, behandelt het onderliggende probleem namelijk niet.
Zolpidem bevordert slaap via het GABA-A-receptorsysteem.
Maar slapeloosheid kan tientallen verschillende oorzaken hebben.
Denk bijvoorbeeld aan:
Wanneer een van deze factoren de belangrijkste oorzaak is, kan alleen een slaapmiddel onvoldoende zijn.
Daarom adviseert het Farmacotherapeutisch Kompas om zo mogelijk eerst de oorzaak van slapeloosheid te diagnosticeren en te behandelen.
Meer over de algemene plaats van het geneesmiddel vind je in zolpidem bij slapeloosheid.
Er bestaat nog een minder voor de hand liggende verklaring.
De eerste nachten waarop iemand eindelijk beter slaapt kunnen als een enorme verbetering voelen.
Na verloop van tijd wordt die verbetering de nieuwe verwachting.
Een nacht waarin iemand twintig minuten wakker ligt kan vervolgens voelen alsof het geneesmiddel “niet meer werkt”.
Dat betekent niet dat klachten ingebeeld zijn.
Het betekent vooral dat verwachtingen invloed hebben op hoe verbetering wordt ervaren.
Slaapmiddelen zorgen bovendien niet automatisch voor een perfecte nacht zonder enig wakker moment.
Zelfs mensen zonder slapeloosheid:
Het doel van een behandeling is daarom niet noodzakelijk acht uur onafgebroken bewusteloos zijn.
Ook dit helpt om verwachtingen realistischer te maken.
Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft voor benzodiazepine-agonisten gemiddeld ongeveer:
in vergelijking met placebo.
Dat kan bij ernstige slapeloosheid relevant zijn.
Maar het laat ook zien dat een slaapmiddel niet automatisch betekent dat iemand iedere nacht uren extra gaat slapen.
Het verschil tussen verwachting en werkelijk gemiddeld effect kan dus invloed hebben op de indruk dat het middel “niet goed genoeg” werkt.
Zolpidem is bedoeld om vlak voor het slapen te worden gebruikt.
Het middel werkt relatief snel.
Daarom is het niet de bedoeling om het in te nemen en vervolgens nog uren:
Wanneer iemand het middel gebruikt zonder daadwerkelijk gelegenheid te hebben om te slapen, kan het effect anders worden ervaren en neemt bovendien het risico op ongewenste effecten toe.
De EMA adviseert ook dat er minimaal acht uur beschikbaar moet zijn tussen inname en activiteiten waarvoor volledige alertheid noodzakelijk is.
Sommige mensen worden na enkele uren wakker en denken vervolgens:
“De eerste tablet is uitgewerkt, dus ik neem er nog één.”
Voor gewone zolpidemproducten wordt dit afgeraden.
De EMA adviseert zolpidem in één dosis per nacht te gebruiken en niet opnieuw dezelfde nacht in te nemen.
Een tweede dosis verhoogt onder andere het risico dat de volgende ochtend nog relevante hoeveelheden en effecten aanwezig zijn.
Word je regelmatig midden in de nacht wakker, dan is het belangrijker te onderzoeken waarom dat gebeurt dan automatisch extra medicatie te gebruiken.
Gedeeltelijk.
De eliminatiehalfwaardetijd van zolpidem bedraagt volgens het Farmacotherapeutisch Kompas gemiddeld ongeveer 2,4 uur.
Dat is relatief kort.
Maar halfwaardetijd is niet hetzelfde als werkingsduur.
De werkingsduur wordt op ongeveer zes uur geschat.
Daarom betekent een halfwaardetijd van 2,4 uur niet dat het geneesmiddel na 2,4 uur “uitgewerkt” of volledig verdwenen is.
Wil je het verschil tussen deze begrippen precies begrijpen? Lees dan wat de halfwaardetijd van medicijnen betekent.
Dezelfde hoeveelheid zolpidem kan bij twee mensen verschillend worden ervaren.
Factoren die hierbij kunnen meespelen zijn onder andere:
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas kunnen bloedspiegels bij ouderen hoger zijn.
Bij een verminderde leverfunctie kan de halfwaardetijd bovendien langer worden.
Daarom wordt bijvoorbeeld bij ouderen en mensen met bepaalde leverproblemen een andere medische beoordeling gebruikt.
Dit onderstreept waarom de ervaring van iemand anders geen geschikte basis is om eigen medicatie aan te passen.
Zolpidem wordt voor een belangrijk deel verwerkt via het leverenzym CYP3A4.
Bepaalde geneesmiddelen kunnen dit enzym beïnvloeden.
Sommige middelen kunnen de hoeveelheid zolpidem in het bloed verhogen.
Andere middelen kunnen juist zorgen dat zolpidem sneller wordt verwerkt en daardoor de blootstelling verlagen.
Dit betekent dat een verandering in andere medicatie soms invloed kan hebben op hoe zolpidem wordt ervaren.
Daarom moet arts of apotheker weten welke andere:
worden gebruikt.
Ga niet zelf experimenteren met combinaties om het slaapmiddel sterker of zwakker te maken.
Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt dat middelen die CYP3A4 stimuleren, waaronder sint-janskruid, de plasmaconcentratie van zolpidem kunnen verlagen.
Dat is relevant omdat sint-janskruid zonder recept als kruidenproduct wordt gebruikt.
“Matuurlijk” betekent dus niet automatisch dat een product geen wisselwerking met medicijnen kan hebben.
Ook andere geneesmiddelen kunnen de afbraak beïnvloeden.
Bespreek daarom supplementen en kruidenmiddelen eveneens met arts of apotheker.
Alcohol kan iemand slaperig maken.
Dat kan de indruk wekken dat alcohol het slaapmiddel “helpt”.
Maar de combinatie is juist onwenselijk.
Alcohol kan de dempende effecten op het centrale zenuwstelsel versterken.
Daardoor kunnen toenemen:
Alcohol is daarom geen oplossing wanneer zolpidem minder effectief lijkt.
Meer hierover lees je in slaapmiddelen en alcohol.
Tolerantie en afhankelijkheid zijn verwant, maar niet hetzelfde.
Tolerantie betekent dat hetzelfde effect met dezelfde hoeveelheid afneemt.
Lichamelijke afhankelijkheid betekent dat het lichaam zich aan de aanwezigheid van het geneesmiddel heeft aangepast.
Wanneer het geneesmiddel vervolgens wordt gestopt, kunnen ontwenningsverschijnselen ontstaan.
Psychische afhankelijkheid kan bijvoorbeeld betekenen dat iemand ervan overtuigd raakt zonder de tablet helemaal niet meer te kunnen slapen.
Deze processen kunnen elkaar versterken.
Iemand merkt minder effect, raakt bezorgd, gaat steeds sterker vertrouwen op medicatie en wordt vervolgens bang om ermee te stoppen.
Mogelijke signalen om met een arts te bespreken zijn bijvoorbeeld:
Eén zo’n verschijnsel betekent niet automatisch dat iemand een verslaving heeft.
Het zijn wel signalen dat professioneel advies verstandig is.
Na regelmatig gebruik kan stoppen tijdelijk tot meer slaapproblemen leiden.
Dit wordt rebound-slapeloosheid genoemd.
De oorspronkelijke slapeloosheid kan dan gedurende een periode sterker terugkomen.
Andere ontwenningsklachten kunnen onder andere zijn:
Hierdoor kan een misleidende situatie ontstaan.
Iemand stopt, slaapt ineens slechter en concludeert:
“Zolpidem werkte dus nog uitstekend; ik kan absoluut niet zonder.”
Maar een deel van die tijdelijke verslechtering kan juist door het stoppen zelf worden veroorzaakt.
Dit onderscheid is belangrijk.
De slaap is tijdelijk slechter als reactie op het stoppen met het geneesmiddel.
De oorspronkelijke oorzaak van de slaapproblemen bestaat nog steeds.
Beide kunnen tegelijkertijd optreden.
Daarom kan het lastig zijn om zonder begeleiding te bepalen wat precies aan de hand is.
Na langer regelmatig gebruik kan een arts adviseren geleidelijk af te bouwen in plaats van abrupt te stoppen.
Zolpidem is ontwikkeld voor kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid.
Langdurig dagelijks gebruik brengt verschillende problemen met zich mee:
Daarom adviseert het Farmacotherapeutisch Kompas behandeling meestal gedurende enkele dagen tot ongeveer twee weken en zonder nieuwe beoordeling maximaal vier weken inclusief afbouw.
Dat betekent niet dat iedereen exact hetzelfde behandelschema krijgt.
De arts bepaalt dit individueel.
Ja.
Chronische slapeloosheid kan zichzelf in stand houden.
Na verloop van tijd kunnen bijvoorbeeld patronen ontstaan zoals:
Een tablet verandert die aangeleerde patronen niet automatisch.
Dit is één van de redenen waarom bij chronische slapeloosheid behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie voor insomnia (CGT-I) belangrijk zijn.
Deze richten zich juist op de factoren die slapeloosheid op langere termijn kunnen onderhouden.
Ernstige stress kan iemand ondanks vermoeidheid zeer alert houden.
Het lichaam kan onder invloed van spanning in een verhoogde staat van paraatheid blijven.
Wanneer de hoeveelheid stress toeneemt, kan een eerder voldoende behandeling daarom onvoldoende lijken.
Dat betekent niet noodzakelijk dat zolpidem farmacologisch ineens niets meer doet.
De oorzaak die de slaap tegenwerkt kan simpelweg sterker zijn geworden.
Dit is opnieuw een reden om niet alleen naar de tablet te kijken maar naar het volledige slaapprobleem.
Ja, en dit is belangrijk.
Iemand kan denken aan slapeloosheid terwijl de slaap eigenlijk herhaaldelijk wordt onderbroken door ademstops.
Mogelijke aanwijzingen zijn:
Zolpidem is volgens het Farmacotherapeutisch Kompas gecontra-indiceerd bij slaapapneusyndroom.
Wanneer dergelijke signalen bestaan, is het belangrijk om het onderliggende probleem medisch te laten beoordelen.
Bespreek het gebruik bijvoorbeeld wanneer:
De oplossing is niet automatisch een ander of sterker slaapmiddel.
Soms is juist opnieuw beoordelen van de oorzaak het belangrijkste.
Bij aanhoudende slapeloosheid helpt het om ook naar het slaapgedrag te kijken.
Belangrijke onderdelen zijn onder andere:
Meer praktische informatie hierover vind je in wat te doen bij slapeloosheid.
Niet per se.
Een relatief korte werkingsduur is juist een bewuste eigenschap van zolpidem.
Het middel is bedoeld om snel slaapbevorderend te werken zonder de zeer lange farmacokinetiek van sommige andere middelen.
Een korte werkingsduur is daarom niet hetzelfde als:
“het middel is zwak.”
Sterkte, werkingsduur en halfwaardetijd zijn verschillende begrippen.
Ook een kortwerkend geneesmiddel kan een duidelijk farmacologisch effect hebben.
Niet automatisch.
Klassieke benzodiazepinen zoals temazepam, oxazepam, lorazepam en diazepam hebben andere farmacologische eigenschappen, maar kennen eveneens risico’s op:
Het vervangen van het ene slaapmiddel door het andere lost de oorzaak van chronische slapeloosheid niet noodzakelijk op.
Een dergelijke wijziging hoort daarom altijd medisch te worden beoordeeld.
Slaap varieert van nature.
Ook wanneer iemand hetzelfde geneesmiddel gebruikt kunnen omstandigheden per nacht verschillen.
Denk aan:
Daarom betekent één slechte nacht niet automatisch dat tolerantie is ontstaan.
Kijk liever naar een patroon over langere tijd.
Wanneer het effect structureel verandert, is dat informatie om met arts of apotheker te bespreken.
Een paar dingen zijn belangrijk om te vermijden:
Juist wanneer het oorspronkelijke effect verandert, is professionele beoordeling belangrijk.
Er zijn meerdere mogelijke redenen waarom zolpidem minder effectief kan lijken.
De belangrijkste zijn:
Gewenning
Bij regelmatig gebruik kan het slaapbevorderende effect na verloop van tijd afnemen.
Verandering van het slaapprobleem
Stress, angst, pijn of andere oorzaken kunnen sterker zijn geworden.
Andere medicatie
Sommige geneesmiddelen en kruidenmiddelen kunnen de verwerking van zolpidem beïnvloeden.
Onrealistische verwachtingen
Slaapmiddelen verbeteren slaap gemiddeld minder spectaculair dan soms wordt verwacht.
Chronische slapeloosheid
Aangeleerde slaapgewoonten en angst rond slapen worden niet automatisch door een tablet opgelost.
Onderliggende slaapstoornis
Bijvoorbeeld slaapapneu kan een heel andere behandeling vereisen.
Het belangrijkste is daarom niet:
“Hoe maak ik zolpidem sterker?”
maar:
“Waarom is mijn slaap veranderd en is deze behandeling nog de juiste?”
Wanneer het middel structureel minder goed werkt, bespreek dit dan met arts of apotheker in plaats van zelf de hoeveelheid of combinatie te veranderen.
Ja. Bij regelmatig gebruik gedurende enkele weken kan tolerantie ontstaan, waardoor het slaapbevorderende effect minder sterk wordt.
Dit verschilt per persoon. Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt dat het gewenste effect van slaapmiddelen uit deze groep na ongeveer twee weken geleidelijk kan afnemen.
Nee. Verhoog de dosis niet zelfstandig. Een afnemend effect is juist reden om de behandeling opnieuw met een arts te beoordelen.
Omdat gewenning en afhankelijkheid kunnen ontstaan en omdat het middel bedoeld is voor kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid.
Ja. Wanneer stress of een andere oorzaak van slapeloosheid sterker wordt, kan het slaapmiddel onvoldoende lijken terwijl het onderliggende probleem is veranderd.
Ja. Zolpidem wordt onder andere via CYP3A4 verwerkt. Sommige geneesmiddelen en kruidenmiddelen kunnen de concentratie verhogen of verlagen.
Voor gewone zolpidemproducten wordt geadviseerd slechts één dosis per nacht te gebruiken en niet dezelfde nacht opnieuw in te nemen.
Alcohol kan de dempende werking versterken, maar dit verhoogt juist de risico’s en wordt afgeraden.
Dat is een tijdelijke verergering van slapeloosheid die na het stoppen van slaapmedicatie kan optreden.
Verander de dosering niet zelfstandig. Bespreek met arts of apotheker hoe lang je het middel gebruikt, andere medicatie en of de oorzaak van de slapeloosheid veranderd kan zijn.
Voor dit artikel zijn onder andere geraadpleegd:
Deze informatie is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of apotheker.
Zolpidem kan wisselwerkingen hebben met andere medicijnen. Sommige middelen versterken de versuffende werking, terwijl andere de hoeveelheid zolpidem in het
Zolpidem kan wisselwerkingen hebben met andere medicijnen. Sommige middelen versterken de versuffende werking, terwijl andere de hoeveelheid zolpidem in het
Zolpidem is bedoeld voor de kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid. Wanneer het middel regelmatig of gedurende langere tijd wordt gebruikt,
