Temazepam is een receptplichtig slaapmiddel uit de groep benzodiazepinen.
Het wordt vooral gebruikt bij ernstige slapeloosheid wanneer de klachten het dagelijks functioneren duidelijk verstoren of veel lijdensdruk veroorzaken.
Temazepam werkt relatief snel. De maximale concentratie in het bloed wordt gemiddeld na ongeveer 50 minuten bereikt. Apotheek.nl beschrijft dat gebruikers doorgaans binnen ongeveer een uur slaperiger en rustiger worden.
De slaapbevorderende werking houdt ongeveer 6 tot 8 uur aan.
De gemiddelde eliminatiehalfwaardetijd bedraagt ongeveer 7 tot 11 uur.
Dat maakt temazepam een relatief kortwerkende benzodiazepine, maar dat betekent niet dat het middel na enkele uren volledig uit het lichaam is.
Temazepam kan bovendien leiden tot:
- sufheid;
- verminderde alertheid;
- geheugenproblemen;
- gewenning;
- lichamelijke en psychische afhankelijkheid.
Daarom wordt het middel zo kort mogelijk gebruikt.
Belangrijk: temazepam is een receptgeneesmiddel. Gebruik het alleen volgens voorschrift en pas de hoeveelheid niet zelfstandig aan.
Wat is temazepam?
Temazepam behoort tot de benzodiazepinen.
Deze geneesmiddelen versterken de remmende werking van de neurotransmitter GABA in het centrale zenuwstelsel.
GABA helpt de activiteit van zenuwcellen af te remmen.
Wanneer een benzodiazepine zoals temazepam het effect van GABA versterkt, kunnen onder andere ontstaan:
- rust;
- ontspanning;
- slaperigheid;
- vermindering van angst;
- ontspanning van spieren.
Temazepam wordt vooral toegepast als hypnoticum, oftewel slaapmiddel.
Wil je eerst begrijpen hoe de hele geneesmiddelengroep werkt? Lees dan benzodiazepinen: werking, soorten en risico’s.
Waarvoor wordt temazepam gebruikt?
De officiële Nederlandse geneesmiddeleninformatie noemt temazepam voor de kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid.
Benzodiazepinen worden daarbij alleen gebruikt wanneer de klachten:
- ernstig zijn;
- het normale functioneren duidelijk verstoren;
- of ernstig leed veroorzaken.
Bij gewone of langdurige slapeloosheid ligt de nadruk in de Nederlandse behandelrichtlijn voornamelijk op niet-medicamenteuze behandeling.
Slaapmedicatie krijgt slechts een beperkte plaats.
Temazepam behoort samen met onder andere zolpidem, zopiclon en lormetazepam tot de kortwerkende middelen die in bepaalde situaties kunnen worden overwogen.
Hoe werkt temazepam?
Temazepam bindt aan het benzodiazepinegedeelte van de GABA-A-receptor.
GABA zelf is een remmende neurotransmitter.
Wanneer GABA de receptor activeert, wordt de activiteit van de betreffende zenuwcel verminderd.
Temazepam versterkt dat natuurlijke GABA-effect.
Daardoor neemt de activiteit van bepaalde delen van het centrale zenuwstelsel af.
Dat verklaart de belangrijkste eigenschappen van temazepam:
- slaapbevorderend;
- kalmerend;
- angstverminderend;
- spierontspannend.
Voor slapeloosheid is vooral het slaapbevorderende effect belangrijk.
Hoe snel werkt temazepam?
Temazepam wordt relatief snel opgenomen.
Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt een tijd tot de maximale bloedconcentratie van ongeveer:
50 minuten.
Apotheek.nl beschrijft dat je meestal binnen ongeveer één uur slaperig en rustiger wordt.
Daarom wordt temazepam vlak voor het slapen gebruikt.
De officiële doseringsinformatie adviseert het middel uiterlijk ongeveer 30 minuten voor het slapen gaan in te nemen.
Na inname moet je dus geen activiteiten meer plannen waarvoor volledige alertheid nodig is.
Hoe lang werkt temazepam?
De slaapbevorderende werking houdt volgens Apotheek.nl ongeveer:
6 tot 8 uur
aan.
Daarom moet na inname voldoende tijd beschikbaar zijn om te slapen.
Als iemand temazepam zeer laat in de nacht inneemt en enkele uren later alweer moet opstaan, kan er de volgende ochtend nog sprake zijn van:
- sufheid;
- vermoeidheid;
- tragere reacties;
- verminderde concentratie.
De ervaren werkingsduur kan per persoon verschillen.
Wat is de halfwaardetijd van temazepam?
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas bedraagt de gemiddelde eliminatiehalfwaardetijd ongeveer:
7 tot 11 uur.
De halfwaardetijd is de tijd waarin de hoeveelheid geneesmiddel in het lichaam ongeveer halveert.
Dat betekent dus niet dat temazepam na 7 tot 11 uur volledig verdwenen is.
Wanneer we zeer vereenvoudigd beginnen met 100%, blijft na één halfwaardetijd gemiddeld ongeveer 50% over.
Daarna ongeveer:
- na twee halfwaardetijden: 25%;
- na drie: 12,5%;
- na vier: ongeveer 6%.
De concentratie neemt dus geleidelijk af.
Meer over dit begrip lees je in wat de halfwaardetijd van medicijnen betekent.
Werkingsduur en halfwaardetijd zijn niet hetzelfde
Dit onderscheid is belangrijk.
Temazepam kan ongeveer 6 tot 8 uur slaapbevorderend werken, terwijl de gemiddelde halfwaardetijd ongeveer 7 tot 11 uur bedraagt.
Dat lijkt tegenstrijdig, maar het zijn twee verschillende metingen.
Werkingsduur gaat over hoelang het klinische effect merkbaar of relevant is.
Halfwaardetijd beschrijft hoe snel de concentratie van het geneesmiddel in het lichaam afneemt.
Daarom kan er nog temazepam in het lichaam aanwezig zijn wanneer het belangrijkste slaapbevorderende effect al minder is geworden.
Wat betekent temazepam 10 mg?
Temazepam is in Nederland onder andere geregistreerd als:
- 10 mg tablet;
- 20 mg tablet;
- 10 mg capsule;
- 20 mg capsule.
Een tablet of capsule van 10 mg bevat 10 mg van de werkzame stof temazepam.
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas ligt de gebruikelijke volwassenendosering bij ernstige slapeloosheid doorgaans tussen:
10 en 20 mg per dag.
Bij ouderen is 10 mg de gebruikelijke dosis.
De exacte hoeveelheid wordt altijd individueel door de voorschrijvende arts bepaald.
Wat betekent temazepam 20 mg?
Een tablet of capsule van 20 mg bevat tweemaal zoveel temazepam als een product van 10 mg.
Maar dat betekent niet automatisch dat iemand:
- tweemaal zo snel slaapt;
- tweemaal zo lang slaapt;
- of een tweemaal zo sterk klinisch effect ervaart.
De relatie tussen dosis en effect is niet zo eenvoudig.
Een hogere dosis kan bovendien de kans op bijwerkingen vergroten.
Daarom wordt geprobeerd de laagste werkzame dosis te gebruiken.
Waarom krijgen ouderen meestal een lagere dosis?
Oudere mensen zijn vaak gevoeliger voor de centrale effecten van benzodiazepinen.
Temazepam kan onder andere veroorzaken:
- slaperigheid;
- duizeligheid;
- spierzwakte;
- verminderde coördinatie.
Hierdoor kan bij ouderen het risico op vallen toenemen.
Daarom vermeldt de Nederlandse doseringsinformatie voor ouderen doorgaans:
10 mg per dag.
Alleen in uitzonderlijke situaties kan een arts hiervan afwijken.
Hoe lang mag temazepam worden gebruikt?
Temazepam is bedoeld voor kortdurend gebruik.
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas is een behandeling van:
enkele dagen tot ongeveer twee weken
meestal voldoende.
Zonder een nieuwe medische beoordeling wordt maximaal ongeveer:
vier weken inclusief afbouwen
genoemd.
De reden voor deze beperking is onder andere het risico op:
- tolerantie;
- afhankelijkheid;
- ontwenningsverschijnselen;
- rebound-slapeloosheid.
Kan temazepam na verloop van tijd minder goed werken?
Ja.
Dit wordt tolerantie of gewenning genoemd.
Bij herhaald gebruik gedurende enkele weken kan het slaapbevorderende effect van benzodiazepinen afnemen.
Het zenuwstelsel past zich gedeeltelijk aan het middel aan.
Daardoor kan dezelfde dosis minder sterk worden ervaren.
Dit is geen reden om zelfstandig meer te gaan gebruiken.
Wanneer het geneesmiddel duidelijk minder effect heeft, is dat juist een reden om de behandeling opnieuw met een arts te bespreken.
Kan temazepam afhankelijkheid veroorzaken?
Ja.
Temazepam kan zowel lichamelijke als psychische afhankelijkheid veroorzaken.
Lichamelijke afhankelijkheid betekent dat het lichaam zich aan de aanwezigheid van het geneesmiddel heeft aangepast.
Wanneer vervolgens plotseling wordt gestopt kunnen ontwenningsverschijnselen optreden.
Psychische afhankelijkheid kan zich bijvoorbeeld uiten in de gedachte:
“Zonder deze tablet kan ik onmogelijk slapen.”
Het risico op afhankelijkheid neemt toe bij:
- hogere doses;
- langere gebruiksduur;
- dagelijks gebruik;
- eerdere problemen met alcohol of drugs.
Wat zijn mogelijke ontwenningsverschijnselen?
Bij stoppen na langer regelmatig gebruik kunnen klachten ontstaan zoals:
- slapeloosheid;
- angst;
- rusteloosheid;
- prikkelbaarheid;
- hoofdpijn;
- spierpijn;
- verwardheid.
Daarom wordt bij langer gebruik meestal niet abrupt gestopt.
De dosis kan geleidelijk worden verminderd.
Hoe snel dat gebeurt hangt af van de persoonlijke situatie en hoort met arts of apotheker te worden besproken.
Wat is rebound-slapeloosheid?
Bij rebound-slapeloosheid komen de oorspronkelijke slaapproblemen tijdelijk sterker terug nadat een slaapmiddel wordt gestopt.
Iemand kan bijvoorbeeld tijdelijk:
- moeilijker inslapen;
- vaker wakker worden;
- onrustiger slapen.
Dat kan de indruk geven dat temazepam nog absoluut noodzakelijk is.
Maar een deel van de tijdelijke verslechtering kan juist het gevolg zijn van het stoppen.
Welke bijwerkingen heeft temazepam?
Vooral in het begin van de behandeling kunnen voorkomen:
- slaperigheid overdag;
- vermoeidheid;
- verminderde alertheid;
- verwardheid;
- hoofdpijn;
- duizeligheid;
- problemen met coördinatie;
- spierzwakte;
- dubbelzien.
Niet iedereen krijgt deze bijwerkingen.
De gevoeligheid kan sterk verschillen.
Kan temazepam geheugenproblemen veroorzaken?
Ja.
Benzodiazepinen kunnen anterograde amnesie veroorzaken.
Dit betekent dat iemand na inname moeite kan hebben om nieuwe gebeurtenissen goed in het geheugen op te slaan.
Het risico neemt toe wanneer na inname onvoldoende tijd beschikbaar is om te slapen.
Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt dat bij minder dan ongeveer 7 tot 8 uur slaap het risico op anterograde amnesie groter kan zijn.
Daarom is voldoende ononderbroken slaaptijd belangrijk.
Kan temazepam paradoxale reacties veroorzaken?
In zeldzame gevallen kunnen benzodiazepinen juist een reactie geven die tegenovergesteld lijkt aan de gewenste kalmering.
Mogelijke paradoxale reacties zijn:
- rusteloosheid;
- opwinding;
- agressie;
- prikkelbaarheid;
- hallucinaties;
- wanen;
- gedragsveranderingen.
Deze verschijnselen worden relatief vaker gezien bij oudere mensen.
Bij dergelijk opvallend gedrag is medische beoordeling belangrijk.
Kan temazepam de volgende ochtend nog werken?
Ja.
Hoewel de slaapbevorderende werking ongeveer 6 tot 8 uur duurt, kan er de volgende ochtend nog sprake zijn van:
- sufheid;
- slaperigheid;
- vermoeidheid;
- verminderd reactievermogen.
Dat is niet vreemd gezien de halfwaardetijd van ongeveer 7 tot 11 uur.
Daarom moet je na gebruik voorzichtig zijn met activiteiten waarvoor volledige alertheid noodzakelijk is.
Temazepam en autorijden
Temazepam kan de rijvaardigheid beïnvloeden.
Apotheek.nl geeft voor doses tot en met 20 mg per keer aan dat je na inname gedurende 8 uur niet mag autorijden.
Bij incidenteel gebruik van meer dan 20 mg wordt een langere periode genoemd.
Bij dagelijks gebruik van meer dan 20 mg mag niet worden gereden.
Maar ook na de genoemde tijd geldt:
ben je nog suf, duizelig of vertraagd, rijd dan niet.
Volg altijd het actuele advies voor jouw persoonlijke voorschrift.
Temazepam en alcohol
Alcohol en temazepam hebben beide een dempende invloed op het centrale zenuwstelsel.
Alcohol kan daardoor bijwerkingen van temazepam versterken.
Denk aan:
- sterke sufheid;
- verminderde coördinatie;
- tragere reacties;
- geheugenproblemen.
Daarom is het verstandig alcohol tijdens gebruik van temazepam te vermijden of sterk te beperken volgens het advies van arts of apotheker.
Meer hierover lees je in slaapmiddelen en alcohol: waarom is de combinatie riskant?.
Temazepam en opioïden
Een bijzonder belangrijke combinatie is die met opioïde pijnstillers.
Beide typen geneesmiddelen kunnen het centrale zenuwstelsel onderdrukken.
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas kan combinatie van benzodiazepinen met opioïden het risico verhogen op:
- ernstige sedatie;
- ademhalingsdepressie;
- coma;
- overlijden.
Daarom wordt gelijktijdig gebruik alleen overwogen wanneer dit medisch noodzakelijk is en onder professionele begeleiding.
Heeft temazepam actieve metabolieten?
Temazepam wordt voornamelijk in de lever omgezet tot inactieve metabolieten.
Dat is een verschil met sommige langwerkende benzodiazepinen, zoals diazepam.
Diazepam vormt meerdere actieve metabolieten die zelf nog lang aanwezig kunnen blijven.
Hierdoor kan diazepam bij herhaald gebruik sterker accumuleren.
Temazepam heeft een eenvoudiger farmacokinetisch profiel en wordt gerekend tot de relatief kortwerkende benzodiazepinen.
Is temazepam een kortwerkende benzodiazepine?
Ja.
Het Farmacotherapeutisch Kompas classificeert temazepam als een kortwerkende benzodiazepine-agonist bij gebruik als slaapmiddel.
De gemiddelde halfwaardetijd van 7 tot 11 uur is veel korter dan die van bijvoorbeeld diazepam.
Dat betekent echter niet dat temazepam geen restverschijnselen de volgende dag kan veroorzaken.
Temazepam of zolpidem?
Temazepam en zolpidem worden beide gebruikt als kortwerkende slaapmiddelen, maar ze behoren chemisch niet tot dezelfde geneesmiddelengroep.
Temazepam is een klassieke benzodiazepine.
Zolpidem is een benzodiazepine-achtig slaapmiddel uit de groep Z-drugs.
Beide werken wel via benzodiazepinegevoelige GABA-A-receptoren.
Ze verschillen onder andere in:
- chemische structuur;
- halfwaardetijd;
- receptorprofiel;
- dosering.
We hebben die verschillen uitgebreid uitgewerkt in zolpidem of temazepam: wat is het verschil?.
Temazepam of zopiclon?
Zopiclon is net als zolpidem een Z-drug en chemisch geen klassieke benzodiazepine.
Temazepam is dat wel.
Toch worden zowel temazepam als zopiclon in de Nederlandse behandelrichtlijn genoemd als kortwerkende benzodiazepine-agonisten die in uitzonderlijke situaties kortdurend bij ernstige slapeloosheid kunnen worden gebruikt.
Zopiclon heeft weer een ander farmacokinetisch profiel en staat onder andere bekend om de mogelijke bittere smaak.
Behandelt temazepam de oorzaak van slapeloosheid?
Meestal niet.
Temazepam bevordert slaap, maar slapeloosheid kan veel verschillende oorzaken hebben.
Voorbeelden zijn:
- stress;
- angst;
- pijn;
- cafeïne;
- alcohol;
- onregelmatige werktijden;
- depressieve klachten;
- slaapapneu;
- rusteloze benen.
Een slaapmiddel kan de klacht tijdelijk verminderen zonder de oorspronkelijke oorzaak weg te nemen.
Daarom ligt bij langdurige slapeloosheid de nadruk vooral op het onderzoeken en behandelen van onderliggende factoren.
Wat zegt de Nederlandse richtlijn over slaapmiddelen?
Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft de behandeling van slapeloosheid als vooral niet-medicamenteus.
Geneesmiddelen krijgen alleen een plaats in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij:
- kortbestaande slapeloosheid;
- een duidelijke uitlokkende factor;
- hoge lijdensdruk.
Als een slaapmiddel noodzakelijk wordt geacht, behoort temazepam tot de kortwerkende middelen waaraan de voorkeur kan worden gegeven.
Maar ook dan is de bedoeling:
zo kort mogelijk gebruiken.
Wat kun je naast medicatie doen?
Bij aanhoudende slaapproblemen kunnen slaapgewoonten en gedrag belangrijk zijn.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een vaste opstaantijd;
- voldoende daglicht;
- bewegen overdag;
- cafeïne later op de dag beperken;
- geen alcohol gebruiken als slaapmiddel;
- dutjes beperken;
- niet uren wakker in bed blijven liggen;
- stress en piekeren aanpakken.
Meer praktische informatie vind je in wat te doen bij slapeloosheid: 10 tips voor beter slapen.
Wanneer moet je extra voorzichtig zijn?
Extra voorzichtigheid is nodig bij onder andere:
- oudere leeftijd;
- ademhalingsproblemen;
- leverfunctiestoornissen;
- gebruik van andere versuffende medicijnen;
- combinatie met opioïden;
- eerdere problemen met afhankelijkheid.
Temazepam mag volgens de officiële productinformatie onder andere niet worden gebruikt bij ernstige:
- leverfunctiestoornissen;
- respiratoire insufficiëntie;
- slaapapneusyndroom;
en bij myasthenia gravis.
Waarom is slaapapneu belangrijk?
Bij slaapapneu stopt of vermindert de ademhaling herhaaldelijk tijdens de slaap.
Mogelijke signalen zijn:
- luid snurken;
- ademstops;
- naar lucht happen;
- hoofdpijn bij het wakker worden;
- sterke slaperigheid overdag.
Een slaapmiddel behandelt de ademhalingsstoornis niet.
Bij verdenking op slaapapneu is daarom medische beoordeling belangrijk.
Is temazepam zonder recept verkrijgbaar?
Nee.
Temazepam is in Nederland een receptgeneesmiddel.
Er zijn officieel geregistreerde producten als tabletten en capsules van onder andere:
- 10 mg;
- 20 mg.
Gebruik temazepam daarom alleen wanneer het voor jou is voorgeschreven en verstrekt via een bevoegde apotheek.
Temazepam kort samengevat
Temazepam is een kortwerkende benzodiazepine die vooral als slaapmiddel wordt gebruikt.
De belangrijkste kenmerken zijn:
- het werkt meestal binnen ongeveer één uur;
- de slaapbevorderende werking duurt ongeveer 6 tot 8 uur;
- de gemiddelde halfwaardetijd is ongeveer 7 tot 11 uur;
- Nederlandse producten bestaan onder andere in 10 en 20 mg;
- de gebruikelijke volwassenendosis ligt doorgaans tussen 10 en 20 mg;
- ouderen gebruiken doorgaans een lagere dosis;
- het middel wordt zo kort mogelijk gebruikt;
- gewenning en afhankelijkheid kunnen ontstaan;
- geheugenproblemen en sufheid kunnen voorkomen;
- alcohol kan de bijwerkingen versterken;
- combinatie met opioïden kan gevaarlijk zijn;
- na langer regelmatig gebruik moet stoppen soms geleidelijk gebeuren.
Temazepam kan tijdelijk helpen bij ernstige slapeloosheid, maar behandelt meestal niet de onderliggende oorzaak van het slaapprobleem.
Daarom blijft het belangrijk om bij terugkerende of langdurige slapeloosheid verder te kijken dan alleen slaapmedicatie.
Veelgestelde vragen over temazepam
Wat is temazepam?
Temazepam is een receptplichtige benzodiazepine die vooral als slaapmiddel wordt gebruikt bij ernstige kortdurende slapeloosheid.
Hoe snel werkt temazepam?
Meestal word je binnen ongeveer één uur na inname slaperig en rustiger.
Hoe lang werkt temazepam?
De slaapbevorderende werking duurt doorgaans ongeveer 6 tot 8 uur.
Wat is de halfwaardetijd van temazepam?
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas bedraagt de gemiddelde eliminatiehalfwaardetijd ongeveer 7 tot 11 uur.
Bestaat temazepam in 10 en 20 mg?
Ja. In Nederland zijn onder andere tabletten en capsules van 10 en 20 mg geregistreerd.
Wat is de gebruikelijke dosis?
De officiële Nederlandse informatie noemt bij volwassenen doorgaans 10 tot 20 mg per dag. De exacte dosis wordt individueel door de arts bepaald.
Kan temazepam afhankelijkheid veroorzaken?
Ja. Bij regelmatig en langer gebruik kunnen lichamelijke en psychische afhankelijkheid ontstaan.
Kan temazepam de volgende ochtend nog suf maken?
Ja. Sufheid, vermoeidheid en verminderd reactievermogen kunnen tot de volgende dag aanhouden.
Mag je alcohol drinken bij temazepam?
Alcohol kan de dempende werking en bijwerkingen versterken en wordt daarom afgeraden of sterk beperkt.
Is temazepam hetzelfde als zolpidem?
Nee. Temazepam is een klassieke benzodiazepine. Zolpidem is chemisch een Z-drug, hoewel beide via een verwant GABA-A-receptorsysteem werken.
Is temazepam zonder recept verkrijgbaar?
Nee. Temazepam is in Nederland receptplichtig.


