Gratis en discrete verzending vanaf €200 in Nederland & België
Voor 15:00 besteld, morgen in huis
Laagste prijsgarantie — altijd scherp geprijsd
Rechtstreeks uit een erkende apotheek
Zolpidem en temazepam worden allebei gebruikt als slaapmiddel. Daardoor lijkt het misschien alsof de twee middelen vrijwel hetzelfde zijn.
Toch bestaan er duidelijke verschillen.
Temazepam is een klassieke benzodiazepine, terwijl zolpidem een benzodiazepine-achtig slaapmiddel uit de groep Z-drugs is.
Beide beïnvloeden het GABA-systeem in de hersenen en kunnen het inslapen en doorslapen ondersteunen. Ze verschillen echter in chemische structuur, farmacologische eigenschappen, halfwaardetijd en bepaalde bijwerkingen.
Welke van beide middelen in een individuele situatie wordt voorgeschreven is een medische beslissing. Het ene middel is niet simpelweg voor iedereen “beter” of “sterker” dan het andere.
In dit artikel vergelijken we zolpidem en temazepam op de belangrijkste punten.
Belangrijk: zolpidem en temazepam zijn receptgeneesmiddelen. Gebruik ze alleen volgens voorschrift van arts en apotheker. Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies.
| Kenmerk | Zolpidem | Temazepam |
|---|---|---|
| Geneesmiddelengroep | Z-drug / benzodiazepine-achtig hypnoticum | Benzodiazepine |
| Belangrijkste toepassing | Kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid | Kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid |
| Begin merkbaar effect | Vaak binnen ongeveer 30 minuten | Vaak binnen ongeveer 1 uur |
| Merkbare werkingsduur | Ongeveer 6 uur | Ongeveer 6–8 uur |
| Eliminatiehalfwaardetijd | Ongeveer 2,4 uur | Ongeveer 7–11 uur |
| Gewenning mogelijk | Ja | Ja |
| Afhankelijkheid mogelijk | Ja | Ja |
| Alcohol combineren | Afgeraden | Afgeraden |
| Recept nodig | Ja | Ja |
Deze cijfers zijn gemiddelden. De daadwerkelijke ervaring kan verschillen per persoon.
Zolpidem is een slaapmiddel dat behoort tot de zogenoemde Z-drugs.
Het is chemisch geen klassieke benzodiazepine, maar beïnvloedt wel hetzelfde belangrijke receptorsysteem in de hersenen.
Zolpidem bindt aan bepaalde GABA-A-receptoren en versterkt de remmende werking van GABA.
Hierdoor neemt de activiteit in het centrale zenuwstelsel af en ontstaat een slaapbevorderend effect.
Zolpidem wordt voornamelijk gebruikt voor de kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid bij volwassenen.
Wil je uitgebreider weten welke plaats zolpidem heeft bij slaapproblemen? Lees dan zolpidem bij slapeloosheid.
Temazepam is een klassieke benzodiazepine.
Ook temazepam versterkt de werking van GABA via GABA-A-receptoren.
Het middel heeft daardoor verschillende eigenschappen:
Bij slapeloosheid wordt vooral gebruikgemaakt van het slaapbevorderende effect.
Temazepam wordt, net als zolpidem, vooral kortdurend gebruikt wanneer slaapproblemen ernstig zijn en het dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden.
In grote lijnen wel.
Beide middelen versterken remmende signalen via het GABA-A-receptorsysteem.
Toch werken ze niet volledig identiek.
Temazepam is een benzodiazepine en werkt op verschillende benzodiazepinebindingsplaatsen van de GABA-A-receptor.
Zolpidem heeft een andere chemische structuur en vertoont een grotere voorkeur voor bepaalde receptor-subtypen.
In de praktijk hebben beide middelen vooral een slaapbevorderende werking wanneer ze voor slapeloosheid worden gebruikt.
De farmacologische verschillen verklaren mede waarom hun werkingsduur en halfwaardetijd niet hetzelfde zijn.
Wil je het algemene verschil tussen Z-drugs en benzodiazepinen beter begrijpen? Lees dan zolpidem versus benzodiazepinen.
Zolpidem begint over het algemeen iets sneller merkbaar te werken.
Volgens Apotheek.nl wordt iemand na zolpidem vaak binnen ongeveer een half uur slaperig.
Bij temazepam wordt het rustgevende en slaperige effect doorgaans binnen ongeveer één uur merkbaar.
Daarom worden beide middelen kort voor het slapen gebruikt.
Het precieze moment waarop iemand effect merkt verschilt echter.
Factoren zoals:
kunnen invloed hebben.
Gebruik deze tijden dus als gemiddelde indicaties en niet als exacte stopwatch.
Zolpidem heeft een relatief korte merkbare werkingsduur.
Apotheek.nl en het Farmacotherapeutisch Kompas noemen ongeveer zes uur.
Dat betekent niet dat iemand na precies zes uur automatisch volledig alert is.
Sommige mensen hebben de volgende ochtend nog last van:
Voor zolpidem geldt daarom dat er voldoende tijd moet zitten tussen inname en activiteiten waarvoor volledige alertheid noodzakelijk is.
Meer hierover lees je in hoe lang zolpidem werkt en waarom je de volgende ochtend nog suf kunt zijn.
Temazepam werkt volgens Apotheek.nl doorgaans ongeveer zes tot acht uur.
Dat is iets langer dan de genoemde gemiddelde merkbare werkingsduur van zolpidem.
Ook bij temazepam kunnen slaperigheid en verminderd reactievermogen echter tot de volgende dag merkbaar blijven.
Het is daarom niet correct om te denken:
“Na acht uur is temazepam gegarandeerd volledig verdwenen.”
De merkbare werkingsduur en de tijd dat een geneesmiddel in het lichaam aanwezig blijft zijn twee verschillende dingen.
Het verschil wordt duidelijker wanneer we naar de eliminatiehalfwaardetijd kijken.
De halfwaardetijd geeft aan hoeveel tijd het lichaam gemiddeld nodig heeft om de hoeveelheid geneesmiddel in het lichaam ongeveer te halveren.
Voor zolpidem noemt het Farmacotherapeutisch Kompas een halfwaardetijd van ongeveer:
2,4 uur
Voor temazepam:
7–11 uur
Temazepam blijft gemiddeld dus aanzienlijk langer in het lichaam aanwezig.
Dat betekent niet automatisch dat iemand gedurende die volledige periode sterk slaperig blijft.
Het betekent wel dat er farmacologisch een duidelijk verschil bestaat tussen beide middelen.
Stel dat je na een slaapmiddel zes uur slaapt en daarna geen sterk slaapbevorderend effect meer voelt.
Het geneesmiddel kan dan nog steeds in je lichaam aanwezig zijn.
Werkingsduur gaat over hoe lang het merkbare therapeutische effect ongeveer aanhoudt.
Halfwaardetijd gaat over de snelheid waarmee het lichaam het geneesmiddel verwijdert.
Daarom kan iemand zich wakker voelen terwijl er nog geneesmiddel aanwezig is.
Dat is vooral relevant voor activiteiten zoals autorijden.
Apotheek.nl beschrijft temazepam als een slaapmiddel dat kan helpen bij zowel inslapen als beter doorslapen en noemt het onder meer geschikt wanneer iemand verwacht gedurende de nacht vaak wakker te worden.
Dat heeft mede te maken met de werkingsduur van ongeveer zes tot acht uur.
Maar vaak wakker worden heeft veel mogelijke oorzaken.
Denk bijvoorbeeld aan:
Een slaapmiddel behandelt deze oorzaken niet noodzakelijk.
Word je structureel meerdere keren per nacht wakker? Lees dan ook waarom je ’s nachts steeds wakker kunt worden.
Zolpidem begint relatief snel te werken en heeft een korte halfwaardetijd.
Daarom wordt het vaak geassocieerd met problemen rond het inslapen.
Toch kan het ook invloed hebben op doorslapen.
Het is dus te simpel om te zeggen:
zolpidem = alleen inslapen
en:
temazepam = alleen doorslapen.
Artsen kijken naar het volledige slaapprobleem en naar persoonlijke omstandigheden.
Nee.
Dit is juist een belangrijke overeenkomst.
Het Farmacotherapeutisch Kompas adviseert bij slapeloosheid in de eerste plaats een niet-medicamenteuze behandeling.
Slaapmiddelen hebben vooral een plaats bij uitzonderingssituaties met:
Zowel zolpidem als temazepam worden daarom zo kort mogelijk gebruikt.
Voor beide wordt doorgaans gesproken over enkele dagen tot maximaal enkele weken.
Zonder herbeoordeling wordt maximaal ongeveer vier weken inclusief afbouwen genoemd.
Bij regelmatig gebruik kan tolerantie ontstaan.
Het lichaam past zich dan aan het effect van het slaapmiddel aan.
Hierdoor kan dezelfde hoeveelheid na verloop van tijd minder slaapbevorderend werken.
Dit kan zowel bij zolpidem als temazepam optreden.
Het gevaar is dat iemand vervolgens denkt:
“Dan moet ik gewoon meer nemen.”
Dat is niet verstandig.
Een hogere dosis kan het risico op:
vergroten.
Wanneer een voorgeschreven slaapmiddel minder goed lijkt te werken, bespreek dit met de voorschrijvend arts.
Ja.
Zowel zolpidem als temazepam kunnen bij regelmatig en langer gebruik leiden tot lichamelijke en psychische afhankelijkheid.
Het risico neemt toe bij onder andere:
Lichamelijke afhankelijkheid betekent dat het lichaam zich aan de aanwezigheid van het geneesmiddel heeft aangepast.
Plotseling stoppen na langer gebruik kan daardoor ontwenningsverschijnselen veroorzaken.
Wanneer iemand na regelmatig gebruik abrupt stopt, kan de slapeloosheid tijdelijk sterker terugkomen.
Dit wordt ook wel rebound- of ontwenningsslapeloosheid genoemd.
Daardoor kan iemand denken dat hij of zij zonder het slaapmiddel helemaal niet meer kan slapen.
Dat kan langdurig gebruik verder in stand houden.
Daarom is voorkomen van onnodig langdurig dagelijks gebruik belangrijk.
Wanneer een slaapmiddel gedurende langere tijd regelmatig is gebruikt, kan geleidelijk afbouwen nodig zijn.
Bespreek dit met arts of apotheker.
Omdat beide middelen het centrale zenuwstelsel remmen, komen verschillende bijwerkingen overeen.
Denk bijvoorbeeld aan:
Deze bijwerkingen zijn vooral belangrijk bij:
Oudere mensen kunnen gevoeliger zijn voor deze effecten en daardoor bijvoorbeeld een hoger valrisico hebben.
Bij zolpidem is bijzondere aandacht voor complex slaapgedrag.
Er zijn situaties beschreven waarin iemand tijdens de slaap activiteiten uitvoert zonder volledig wakker te zijn en zich dit later niet goed herinnert.
Voorbeelden kunnen zijn:
Bij dergelijke verschijnselen moet medische beoordeling plaatsvinden.
In officiële productinformatie is een eerdere episode van complex slaapgedrag door zolpidem een belangrijke reden om het middel niet opnieuw te gebruiken.
Ja.
Temazepam kan net als andere benzodiazepinen het geheugen beïnvloeden.
De kans op zogenoemde anterograde amnesie neemt toe wanneer na inname onvoldoende tijd beschikbaar is om te slapen.
Het Farmacotherapeutisch Kompas waarschuwt dat bij minder dan ongeveer zeven tot acht uur slaap meer kans bestaat op geheugenproblemen.
Daarom moet iemand na inname voldoende tijd beschikbaar hebben voor een volledige nacht slaap.
Voor beide middelen geldt dat alcohol de versuffende werking kan versterken.
De combinatie kan leiden tot meer:
Daarom wordt alcohol bij beide slaapmiddelen afgeraden.
Meer over deze combinatie lees je in ons aparte artikel over slaapmiddelen en alcohol.
Gebruik deze slaapmiddelen niet zelfstandig samen.
Beide dempen het centrale zenuwstelsel.
Combineren kan daardoor de kans vergroten op:
Wanneer een arts een behandeling verandert van het ene slaapmiddel naar het andere, moeten de instructies van de arts en apotheker worden gevolgd.
Ga dus niet zelf wisselen, combineren of doseringen omrekenen.
Nee.
Dit is belangrijk.
Zolpidem 10 mg en temazepam 10 mg zijn niet automatisch even sterk omdat er op beide verpakkingen 10 mg staat.
Milligrammen kunnen alleen binnen hetzelfde geneesmiddel rechtstreeks worden geïnterpreteerd.
Verschillende werkzame stoffen hebben:
Vergelijk doseringen daarom nooit één-op-één.
Het Farmacotherapeutisch Kompas beschouwt zowel temazepam als zolpidem als kortwerkende benzodiazepine-agonisten die in uitzonderingsgevallen kunnen worden gebruikt bij kortdurende ernstige slapeloosheid.
Daarnaast worden lormetazepam en zopiclon genoemd.
De behandeling van slapeloosheid blijft echter in de eerste plaats niet-medicamenteus.
Dat is een belangrijk punt.
De medische keuze is dus niet alleen:
“Zolpidem of temazepam?”
maar eerst:
“Is een slaapmiddel in deze situatie überhaupt nodig?”
Slecht slapen is geen afzonderlijke ziekte met altijd dezelfde oorzaak.
Slapeloosheid kan bijvoorbeeld ontstaan door:
Een slaapmiddel kan tijdelijk symptomen verminderen zonder deze oorzaak weg te nemen.
Daarom hoort bij langdurige slapeloosheid vooral onderzoek naar factoren die de klachten veroorzaken of in stand houden.
Bij langdurige slapeloosheid spelen goede slaapgewoonten en gedragstherapeutische technieken een belangrijke rol.
Denk bijvoorbeeld aan:
Een uitgebreide uitleg vind je in wat te doen bij slapeloosheid: 10 praktische tips.
Er bestaat geen universeel beste middel.
Beide kunnen tijdelijk een plaats hebben bij ernstige kortdurende slapeloosheid, maar ze hebben verschillende eigenschappen.
Zolpidem:
Temazepam:
Welke eigenschappen in een individuele situatie het meest relevant zijn moet door een arts worden beoordeeld.
Neem contact op met arts of apotheker wanneer:
Verander de dosis of het geneesmiddel niet zelfstandig.
Zolpidem en temazepam zijn beide slaapmiddelen die kortdurend kunnen worden gebruikt bij ernstige slapeloosheid.
Maar ze zijn niet hetzelfde.
Zolpidem is een benzodiazepine-achtig slaapmiddel uit de groep Z-drugs. Het begint vaak binnen ongeveer een half uur te werken, heeft een merkbare werkingsduur van circa zes uur en een relatief korte halfwaardetijd van ongeveer 2,4 uur.
Temazepam is een klassieke benzodiazepine. Het effect wordt meestal binnen ongeveer één uur merkbaar en houdt ongeveer zes tot acht uur aan. De halfwaardetijd ligt met ongeveer 7–11 uur duidelijk hoger.
Bij beide middelen kunnen:
optreden.
Alcohol wordt bij beide afgeraden.
Het belangrijkste verschil zit dus niet alleen in hoeveel uur iemand slaapt, maar ook in geneesmiddelengroep, farmacologische eigenschappen en hoe lang het middel in het lichaam aanwezig blijft.
Welke behandeling geschikt is, hangt uiteindelijk af van het individuele slaapprobleem en de medische situatie.
Zolpidem is een benzodiazepine-achtig slaapmiddel uit de groep Z-drugs. Temazepam is een klassieke benzodiazepine. Beide beïnvloeden GABA-A-receptoren maar verschillen onder andere in chemische structuur en halfwaardetijd.
Zolpidem wordt volgens Apotheek.nl vaak binnen ongeveer een half uur merkbaar. Bij temazepam duurt dit doorgaans ongeveer één uur.
Het merkbare effect van zolpidem wordt op ongeveer zes uur geschat en dat van temazepam op ongeveer zes tot acht uur. Temazepam heeft bovendien een duidelijk langere eliminatiehalfwaardetijd.
Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt ongeveer 2,4 uur.
Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt ongeveer 7–11 uur.
Ja. Bij beide middelen kan regelmatig langduriger gebruik leiden tot tolerantie en lichamelijke of psychische afhankelijkheid.
Combineer deze slaapmiddelen niet op eigen initiatief. Beide kunnen het centrale zenuwstelsel onderdrukken en elkaars versuffende effecten versterken.
Alcohol wordt bij beide middelen afgeraden omdat het de versuffende werking en andere centrale bijwerkingen kan versterken.
Nee. Doseringen van verschillende geneesmiddelen kunnen niet rechtstreeks op basis van het aantal milligrammen worden vergeleken.
Er is geen middel dat voor iedereen beter is. De keuze hangt af van het type slaapprobleem, persoonlijke omstandigheden, andere medicatie en medische beoordeling.
Voor dit artikel zijn onder andere geraadpleegd:
Deze informatie is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of apotheker.
Zolpidem kan wisselwerkingen hebben met andere medicijnen. Sommige middelen versterken de versuffende werking, terwijl andere de hoeveelheid zolpidem in het
Zolpidem kan wisselwerkingen hebben met andere medicijnen. Sommige middelen versterken de versuffende werking, terwijl andere de hoeveelheid zolpidem in het
Zolpidem is bedoeld voor de kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid. Wanneer het middel regelmatig of gedurende langere tijd wordt gebruikt,
