Zolpidem is een slaapmiddel dat kortdurend kan worden voorgeschreven bij ernstige slapeloosheid. Wie daarnaast andere medicijnen gebruikt, moet niet alleen letten op de dosis en het tijdstip van inname. Ook wisselwerkingen met andere geneesmiddelen kunnen belangrijk zijn.
Sommige medicijnen kunnen de versuffende werking van zolpidem versterken. Andere middelen kunnen juist beïnvloeden hoe snel zolpidem in het lichaam wordt afgebroken. Daardoor kan de werking sterker, langer of juist zwakker worden dan verwacht.
Dat betekent niet dat iedere combinatie automatisch gevaarlijk is. Wel is het verstandig om arts en apotheker te laten weten welke geneesmiddelen, zelfzorgmiddelen en kruidenproducten je gebruikt.
Wil je eerst weten hoe zolpidem normaal wordt gebruikt? Lees dan ook Zolpidem innemen: wanneer, hoe en waar moet je op letten?
Wat is een wisselwerking tussen medicijnen?
Een wisselwerking, ook wel interactie genoemd, ontstaat wanneer het ene middel invloed heeft op de werking van het andere.
Dat kan op verschillende manieren gebeuren.
Een geneesmiddel kan bijvoorbeeld:
- de versuffende werking van zolpidem versterken;
- ervoor zorgen dat zolpidem langzamer wordt afgebroken;
- de concentratie van zolpidem in het bloed verhogen;
- de afbraak juist versnellen;
- de werking van zolpidem verminderen.
Bij zolpidem zijn vooral twee soorten wisselwerkingen belangrijk: middelen die eveneens het centrale zenuwstelsel dempen en middelen die invloed hebben op enzymen waarmee zolpidem wordt afgebroken.
Zolpidem wordt voor een belangrijk deel gemetaboliseerd via het leverenzym CYP3A4. Geneesmiddelen die dit enzym remmen of juist stimuleren, kunnen daardoor invloed hebben op de hoeveelheid zolpidem in het lichaam.
Zolpidem combineren met andere versuffende medicijnen
Zolpidem heeft een dempende werking op het centrale zenuwstelsel. Hierdoor kan onder andere slaperigheid ontstaan en kunnen alertheid, coördinatie en reactievermogen afnemen.
Wanneer tegelijkertijd een ander middel wordt gebruikt dat eveneens versuffend of centraal dempend werkt, kunnen deze effecten sterker worden.
Dat kan bijvoorbeeld leiden tot meer:
- slaperigheid;
- duizeligheid;
- verminderde concentratie;
- tragere reacties;
- coördinatieproblemen;
- geheugenproblemen;
- moeite om goed wakker te blijven.
Daarom moet bij het combineren van meerdere versuffende geneesmiddelen extra voorzichtig worden gehandeld. Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt expliciet dat alcohol en andere centraal dempende middelen het centrale effect van zolpidem kunnen versterken.
Zolpidem en andere slaapmiddelen
Zolpidem combineren met een ander slaapmiddel is niet iets om zelf uit te proberen.
Verschillende slaapmiddelen hebben weliswaar niet precies dezelfde chemische structuur, maar kunnen uiteindelijk allemaal slaperigheid en vermindering van alertheid veroorzaken.
Voorbeelden zijn:
- zopiclon;
- temazepam;
- lormetazepam;
- andere benzodiazepinen of benzodiazepine-achtige middelen.
Het gelijktijdig gebruiken van meerdere slaap- of kalmeringsmiddelen kan daardoor tot sterkere sedatie leiden.
Zopiclon is net als zolpidem een kortwerkend slaapmiddel. Meer over de overeenkomsten en verschillen lees je in Zopiclon: werking, werkingsduur en bijwerkingen.
Voor temazepam hebben we daarnaast een aparte uitleg over de werking, werkingsduur en bijwerkingen van temazepam.
Gebruik nooit op eigen initiatief twee slaapmiddelen tegelijk en verander een voorgeschreven combinatie alleen na overleg met arts of apotheker.
Zolpidem en opioïde pijnstillers
Een bijzonder belangrijke combinatie is zolpidem met opioïden.
Opioïde pijnstillers kunnen zelf slaperigheid veroorzaken en de ademhaling onderdrukken. Zolpidem heeft eveneens een centraal dempende werking.
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas kan gelijktijdig gebruik leiden tot sterkere sedatie en in ernstige situaties tot ademhalingsdepressie, coma of overlijden. De combinatie wordt daarom afgeraden tenzij een arts beoordeelt dat er geen geschikt alternatief bestaat.
Voorbeelden van opioïden zijn onder andere morfine, oxycodon, fentanyl en tramadol.
Gebruik je een opioïde pijnstiller en krijg je daarnaast zolpidem voorgeschreven, controleer dan altijd of de voorschrijver en apotheek van beide middelen op de hoogte zijn.
Ga niet zelf de dosis aanpassen om een combinatie zogenaamd veiliger te maken.
Waarom kan ademhaling een aandachtspunt zijn?
Tijdens normale slaap verandert de ademhaling al enigszins.
Middelen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken kunnen de prikkel om te ademen verder verminderen. Daarom zijn combinaties van meerdere centraal dempende stoffen vooral belangrijk bij mensen die bijvoorbeeld al ademhalingsproblemen hebben.
Extra voorzichtigheid is onder andere relevant bij:
- slaapapneu;
- chronische ademhalingsproblemen;
- gebruik van opioïden;
- gebruik van meerdere kalmerende middelen;
- hogere leeftijd;
- alcoholgebruik.
Zolpidem is bovendien gecontra-indiceerd bij onder meer slaapapneusyndroom en acute of ernstige respiratoire insufficiëntie.
Zolpidem en benzodiazepinen
Benzodiazepinen zijn geneesmiddelen die onder andere angst, spanning of slapeloosheid kunnen verminderen. Voorbeelden zijn diazepam, oxazepam, lorazepam en temazepam.
Zolpidem is chemisch geen klassieke benzodiazepine, maar grijpt wel aan op een verwant receptorsysteem in de hersenen. Daardoor kunnen zolpidem en benzodiazepinen deels vergelijkbare dempende effecten hebben.
Het combineren kan daarom tot meer sufheid en vermindering van alertheid leiden.
Wil je eerst begrijpen hoe deze geneesmiddelengroep werkt? Lees dan Benzodiazepinen: werking, soorten, verschillen en risico’s.
Een combinatie moet altijd door een arts of apotheker worden beoordeeld in plaats van zelf samengesteld te worden.
Zolpidem en antidepressiva
Bij antidepressiva hangt de mogelijke interactie af van het specifieke middel.
Een antidepressivum dat zelf slaperigheid veroorzaakt kan de versuffende werking van zolpidem versterken. Daarnaast bestaan er antidepressiva die invloed hebben op de afbraak van zolpidem.
Een belangrijk voorbeeld is fluvoxamine.
Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt dat gelijktijdig gebruik van fluvoxamine de plasmaspiegel van zolpidem kan verhogen. Hierdoor kan de blootstelling aan zolpidem groter worden dan verwacht.
Dat betekent niet dat iemand die een antidepressivum gebruikt automatisch geen zolpidem kan gebruiken. Het specifieke geneesmiddel, de dosis en de persoonlijke situatie moeten worden beoordeeld.
Zolpidem en ciprofloxacine
Ook sommige antibiotica kunnen relevant zijn.
Een duidelijk voorbeeld is ciprofloxacine.
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas kan ciprofloxacine de hoeveelheid zolpidem in het bloed verhogen en wordt gelijktijdig gebruik niet aanbevolen.
Dit is een goed voorbeeld van een wisselwerking die niet onmiddellijk voor de hand ligt. Een antibioticum lijkt immers weinig met een slaapmiddel te maken te hebben, maar kan wel invloed hebben op de manier waarop het lichaam het geneesmiddel verwerkt.
Begin je tijdens het gebruik van zolpidem met een nieuw geneesmiddel, meld daarom altijd welke andere medicatie je gebruikt.
Medicijnen die de hoeveelheid zolpidem kunnen verhogen
Zolpidem wordt voor een belangrijk deel door CYP3A4 afgebroken.
Bepaalde middelen remmen dit enzym. Daardoor kan zolpidem langzamer worden verwerkt en kan de concentratie in het bloed stijgen.
Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt onder andere bepaalde:
- azool-antischimmelmiddelen;
- macrolide-antibiotica;
- andere CYP3A4-remmers.
Ook grapefruit of pompelmoessap kan volgens deze informatie invloed hebben op CYP3A4 en zo de blootstelling aan zolpidem verhogen.
Hoe belangrijk zo’n interactie in een individuele situatie is, hangt onder meer af van het specifieke middel en de gebruikte dosis.
Vraag daarom advies wanneer je meerdere geneesmiddelen gebruikt in plaats van zelf conclusies te trekken uit een algemene lijst.
Medicijnen die zolpidem juist minder sterk kunnen laten werken
Het omgekeerde kan eveneens gebeuren.
Sommige geneesmiddelen stimuleren leverenzymen die betrokken zijn bij de afbraak van zolpidem. Hierdoor kan zolpidem sneller uit het lichaam verdwijnen en kan de concentratie dalen.
Voorbeelden die het Farmacotherapeutisch Kompas noemt zijn:
- rifampicine;
- carbamazepine;
- fenytoïne;
- sint-janskruid.
Hierdoor kan de werking van zolpidem afnemen.
Het is belangrijk om in zo’n situatie niet zelfstandig meer zolpidem te nemen omdat het middel minder sterk lijkt te werken.
De juiste aanpak is controleren of er sprake is van een geneesmiddelinteractie.
Zolpidem en sint-janskruid
Sint-janskruid verdient afzonderlijke aandacht omdat het zonder recept verkrijgbaar is en daardoor soms niet als “medicijn” wordt gezien.
Toch kan sint-janskruid verschillende leverenzymen beïnvloeden en daardoor wisselwerkingen veroorzaken.
Bij zolpidem kan sint-janskruid de concentratie en daarmee mogelijk de werking verminderen.
Vertel je arts of apotheker daarom ook over kruidenproducten, supplementen en zelfzorgmiddelen.
“Natuurlijk” betekent niet automatisch dat een middel geen invloed kan hebben op geneesmiddelen.
Zolpidem en spierontspanners
Ook geneesmiddelen die de spieren ontspannen kunnen een relevante combinatie vormen.
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas kan gelijktijdig gebruik met spierrelaxantia het spierverslappende effect versterken. Dat kan bijvoorbeeld het risico op vallen verhogen, vooral bij ouderen of bij hogere doseringen.
Dit is vooral relevant omdat zolpidem zelf al duizeligheid, slaperigheid en problemen met coördinatie kan veroorzaken.
Zolpidem en alcohol
Alcohol is geen geneesmiddel, maar hoort bij een overzicht van belangrijke wisselwerkingen wel nadrukkelijk genoemd te worden.
Alcohol en zolpidem hebben allebei een dempende invloed op het centrale zenuwstelsel. Alcohol kan daardoor de versuffende werking versterken.
Dat kan onder andere gevolgen hebben voor:
- alertheid;
- geheugen;
- coördinatie;
- reactiesnelheid;
- beoordelingsvermogen.
Daarom wordt alcohol tijdens het gebruik van zolpidem afgeraden.
We hebben dit onderwerp bewust uitgebreider behandeld in een aparte pagina: Slaapmiddelen en alcohol: waarom is de combinatie riskant?
Kan melatonine samen met zolpidem?
Ook middelen die als relatief onschuldig worden gezien kunnen elkaar beïnvloeden.
Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt bij melatonine dat benzodiazepine-agonisten en andere slaapmiddelen het sederende effect kunnen versterken. Bij gelijktijdige toediening van melatonine en zolpidem zijn onder andere meer slaperigheid in de ochtend, misselijkheid en verwardheid beschreven.
Dat betekent opnieuw dat het verstandig is om niet zelfstandig verschillende middelen voor de slaap te combineren.
Waarom is vooral nieuwe medicatie belangrijk?
Iemand kan zolpidem een tijd zonder problemen gebruiken en pas later een interactie krijgen.
Dat kan gebeuren wanneer bijvoorbeeld:
- een nieuw antibioticum wordt gestart;
- een pijnstiller wordt toegevoegd;
- een antidepressivum wordt gewijzigd;
- een kruidenmiddel wordt begonnen;
- een ander slaap- of kalmeringsmiddel wordt voorgeschreven.
Een verandering in medicatie kan dus ook de werking van bestaande medicatie veranderen.
Laat bij nieuwe voorschriften daarom altijd controleren of de combinatie geschikt is.
Moet je zelf stoppen bij een mogelijke wisselwerking?
Niet automatisch.
Bij een mogelijke interactie is het meestal niet verstandig om zonder overleg abrupt met voorgeschreven medicatie te stoppen of zelf de dosis te veranderen.
Welke aanpak nodig is hangt af van:
- welk geneesmiddel wordt gecombineerd;
- de gebruikte doseringen;
- de duur van het gebruik;
- leeftijd;
- leverfunctie;
- eventuele andere aandoeningen;
- andere medicatie.
Bij langduriger gebruik van zolpidem kan plotseling stoppen bovendien rebound-slapeloosheid of ontwenningsklachten veroorzaken.
Laat een mogelijke wisselwerking daarom beoordelen door arts of apotheker.
Wanneer moet je snel medische hulp zoeken?
Bij normale twijfel over een geneesmiddelencombinatie kun je contact opnemen met je apotheek of arts.
Zoek direct medische hulp wanneer na het gebruik van zolpidem in combinatie met andere middelen ernstige verschijnselen ontstaan, zoals:
- iemand is nauwelijks wakker te krijgen;
- bewusteloosheid;
- zeer trage of moeilijke ademhaling;
- blauw of grauw verkleurde lippen;
- ernstige verwardheid;
- collaps.
Bel bij een acute medische noodsituatie 112.
Hoe voorkom je problemen met wisselwerkingen?
De eenvoudigste maatregel is ervoor zorgen dat je arts en apotheker een volledig overzicht hebben van wat je gebruikt.
Denk daarbij niet alleen aan receptgeneesmiddelen, maar ook aan:
- vrij verkrijgbare medicijnen;
- slaapmiddelen;
- pijnstillers;
- antihistaminica;
- kruidenproducten;
- voedingssupplementen.
Gebruik daarnaast zolpidem alleen volgens het voorgeschreven schema en verhoog de hoeveelheid niet zelfstandig wanneer de werking verandert.
Een verandering in effect kan namelijk ook het gevolg zijn van een interactie met een ander middel.
Zolpidem en andere medicijnen kort samengevat
Zolpidem kan met verschillende geneesmiddelen wisselwerkingen hebben.
Andere centraal dempende middelen kunnen de versuffende werking versterken. Vooral opioïden verdienen extra aandacht vanwege het risico op ernstige sedatie en ademhalingsproblemen.
Daarnaast kunnen geneesmiddelen die de afbraak van zolpidem beïnvloeden de concentratie verhogen of verlagen. Fluvoxamine en ciprofloxacine kunnen de hoeveelheid zolpidem verhogen, terwijl middelen zoals rifampicine, carbamazepine, fenytoïne en sint-janskruid de concentratie kunnen verlagen.
Gebruik je meerdere medicijnen, laat de combinatie dan controleren door arts of apotheker en verander de dosering niet zelfstandig.
Veelgestelde vragen over zolpidem en andere medicijnen
Kan zolpidem samen met andere slaapmiddelen?
Gebruik twee slaapmiddelen niet op eigen initiatief tegelijkertijd. De versuffende effecten kunnen elkaar versterken. Laat een combinatie beoordelen door arts of apotheker.
Kan zolpidem samen met pijnstillers?
Dat hangt af van de pijnstiller. Vooral opioïde pijnstillers zijn belangrijk omdat combinatie met zolpidem kan leiden tot sterke sedatie en ademhalingsdepressie.
Kan zolpidem samen met antidepressiva?
Dat hangt af van het antidepressivum. Sommige antidepressiva kunnen zelf versuffend werken. Fluvoxamine kan daarnaast de hoeveelheid zolpidem in het bloed verhogen.
Kan zolpidem samen met antibiotica?
Sommige antibiotica kunnen invloed hebben op zolpidem. Ciprofloxacine kan bijvoorbeeld de zolpidemspiegel verhogen en gelijktijdig gebruik wordt niet aanbevolen.
Kan sint-janskruid invloed hebben op zolpidem?
Ja. Sint-janskruid kan de afbraak van zolpidem versnellen, waardoor de concentratie en werking kunnen afnemen.
Mag je alcohol drinken bij zolpidem?
Alcohol wordt afgeraden omdat het de centraal dempende en versuffende werking van zolpidem kan versterken.
Wat moet je doen als je meerdere medicijnen gebruikt?
Geef arts en apotheker een volledig overzicht van alle receptmedicatie, zelfzorgmiddelen, kruidenmiddelen en supplementen die je gebruikt. Zo kunnen mogelijke interacties worden gecontroleerd.
Bronnen geraadpleegd
Voor dit artikel zijn onder andere actuele geneesmiddelinformatie van het Farmacotherapeutisch Kompas en Nederlandse geneesmiddelinformatie over relevante interacties geraadpleegd.
Deze informatie is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk medisch advies van een arts of apotheker.


